امین کائیدی شادگان- تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک
ترمیم مزد کافی نیست؛ ارکان ثالث نفت گچساران چه می‌خواهند؟
ترمیم مزد کافی نیست؛ ارکان ثالث نفت گچساران چه می‌خواهند؟ از افزایش حقوق تا پایان تبعیض؛ مطالبه‌ای که نباید در جلسه شورای عالی کار گم شود جلسه سیصد و چهل‌وپنجم شورای عالی کار بدون تصمیم نهایی درباره ترمیم مزد به پایان رسید و مقرر شده موضوع دستمزد و معیشت کارگران تا پیش از پایان مهرماه
کرونا :
امین کائیدی شادگان- تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک
ترمیم مزد کافی نیست؛ ارکان ثالث نفت گچساران چه می‌خواهند؟
از افزایش حقوق تا پایان تبعیض؛ مطالبه‌ای که نباید در جلسه شورای عالی کار گم شود
جلسه سیصد و چهل‌وپنجم شورای عالی کار بدون تصمیم نهایی درباره ترمیم مزد به پایان رسید و مقرر شده موضوع دستمزد و معیشت کارگران تا پیش از پایان مهرماه دوباره بررسی شود. بنابراین هنوز نمی‌توان از «افزایش قطعی مزد» سخن گفت؛ آنچه فعلاً وجود دارد، ادامه مذاکرات و بررسی موضوع است.
اما برای کارگران ارکان ثالث صنعت نفت، به‌ویژه نیروهایی که سال‌ها در مجموعه نفت و گاز گچساران مشغول به کارند، سؤال فقط این نیست که حقوق چند درصد افزایش پیدا می‌کند؟
سؤال بزرگ‌تر این است:
اگر مزد ترمیم شد، این افزایش واقعاً چقدر به سفره کارگر ارکان ثالث نفت گچساران خواهد رسید؟
این پرسش، نقطه آغاز یک مطالبه جدی‌تر است.
گچساران؛ جایی که مطالبه ارکان ثالث سال‌هاست تکرار می‌شود
در گچساران، اعتراض نیروهای ارکان ثالث موضوع تازه‌ای نیست.
در گزارش‌های مربوط به تجمع‌های سال‌های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴، مطالباتی مانند حذف شرکت‌های پیمانکاری، برابری در پرداخت‌ها، اصلاح و اجرای طرح طبقه‌بندی مشاغل، برخورداری از مزایا و تسهیلات، نفت‌کارت و بن‌کارت، شرایط ایمن کار و رفاه متناسب با شرایط شغلی بارها مطرح شده است.
در شهریور ۱۴۰۴ نیز گزارش‌هایی از تجمع نیروهای شرکتی و ارکان ثالث نفت و گاز گچساران منتشر شد که در آنها حذف پیمانکاری و رفع تبعیض در پرداخت‌ها از مطالبات اصلی عنوان شده بود.
بنابراین اگر امروز بحث «ترمیم مزد» دوباره به صدر اخبار آمده، نباید مطالبه گچساران را به یک عدد در فیش حقوقی تقلیل داد.
مسئله عمیق‌تر است.
مطالبه اول؛ ترمیم مزد باید واقعاً به فیش کارگر برسد
اگر شورای عالی کار در نهایت درباره ترمیم مزد تصمیم بگیرد، نخستین مطالبه روشن است:
مصوبه باید بدون تفسیر کاهنده و بدون تأخیر برای کارگران مشمول اجرا شود و مابه‌التفاوت‌های قانونی نیز به‌طور شفاف پرداخت شود.
اما سؤال بعدی مهم‌تر است:
پیمانکار با افزایش مزد چه می‌کند؟
اینجاست که ضرورت شفافیت قراردادهای نیروی انسانی مطرح می‌شود.
کارگر باید بداند بابت نیروی انسانی او چه مبلغی در قرارداد پیمانکاری در نظر گرفته شده و چه مقدار از آن در قالب حقوق و مزایا به خودش می‌رسد.
اختلاف میان کارفرمای اصلی و پیمانکار نباید به مسئله کارگر تبدیل شود.
مطالبه دوم؛ پیمانکار نباید دیوار میان کارگر و حقوقش باشد
سال‌هاست یکی از مطالبات اصلی نیروهای ارکان ثالث، حذف شرکت‌های پیمانکاری و حرکت به سمت قرارداد مستقیم است. در نامه‌ای که در شهریور ۱۴۰۵ از سوی جمعی از کارگران ارکان ثالث و پیمانکاری صنعت نفت و گاز منتشر شده نیز حذف واسطه‌ها، قرارداد مستقیم، عدالت مزدی و امنیت شغلی از مطالبات اصلی عنوان شده است.
در گچساران نیز حذف پیمانکار نیروی انسانی از مطالباتی بوده که در تجمع‌های مختلف مطرح شده است.
بنابراین مطالبه امروز می‌تواند روشن‌تر بیان شود:
نیرویی که سال‌ها در ساختار عملیاتی نفت کار می‌کند، نباید صرفاً به دلیل شکل قرارداد، از امنیت شغلی و بخشی از مزایایی که به ماهیت کار او مربوط است محروم بماند.
مطالبه سوم؛ «کار یکسان» را باید با «عدالت مزدی» سنجید
موضوع فقط رسمی یا پیمانکاری بودن نیست.
باید پرسید:
اگر دو نیرو در یک مجموعه، در شرایط مشابه، با مسئولیت و تخصص مشابه و برای تولید و استمرار فعالیت یک صنعت واحد کار می‌کنند، مبنای اختلاف دریافتی آنها چیست؟
البته هر تفاوت حقوقی الزاماً تبعیض نیست؛ سابقه، تخصص، طبقه شغلی، نوع مسئولیت و شرایط کار می‌تواند تفاوت ایجاد کند.
اما این پرسش همچنان پابرجاست:
آیا تفاوت دریافتی ناشی از تفاوت واقعی شغل است یا صرفاً ناشی از نوع قرارداد؟
این همان جایی است که اجرای صحیح طرح طبقه‌بندی مشاغل اهمیت پیدا می‌کند؛ موضوعی که در مطالبات نیروهای ارکان ثالث گچساران نیز بارها مطرح شده است.
مطالبه چهارم؛ نفت‌کارت، بن‌کارت و مزایا را نمی‌توان فراموش کرد
یکی از نکات قابل توجه در مطالبات پیشین ارکان ثالث گچساران، موضوع مزایا و تسهیلات رفاهی بوده است؛ از جمله نفت‌کارت، بن‌کارت و برخی مزایای مرتبط با کارکنان شرکت نفت.
بنابراین اگر امروز فقط درباره «حقوق پایه» صحبت شود، بخشی از مسئله نادیده گرفته خواهد شد.
دریافتی واقعی کارگر فقط عدد حقوق پایه نیست.
حقوق پایه، اضافه‌کاری، نوبت‌کاری، مزایای شرایط کار، رفاهیات، بیمه و سایر پرداخت‌های قانونی و قراردادی، مجموع دریافتی و امنیت اقتصادی کارگر را شکل می‌دهند.
مطالبه پنجم؛ شرایط کار گچساران را نباید با یک کار اداری معمولی مقایسه کرد
گچساران فقط نام یک شهر نفتی نیست.
بخش قابل توجهی از اقتصاد و زندگی اجتماعی این منطقه با نفت و گاز گره خورده است و نیروهایی که در مجموعه‌های عملیاتی کار می‌کنند، با شرایط خاص محیط کار، شیفت، گرما، صدا، عملیات و ریسک‌های شغلی مواجه‌اند.
به همین دلیل مطالبه رفاه و ایمنی برای این نیروها یک مطالبه فرعی نیست.
هرچه ریسک و سختی کار بالاتر باشد، مطالبه درباره ایمنی، تجهیزات، استراحت، رفاه و جبران شرایط خاص کار نیز جدی‌تر می‌شود.
در گزارش‌های منتشرشده درباره اعتراض‌های ارکان ثالث گچساران نیز موضوع شرایط ایمن کار و رفاه متناسب با کار مطرح شده است.
یک مطالبه بسیار مهم: حقوق کارگر نباید گروگان پیمانکار باشد
یکی از شفاف‌ترین مطالبات قابل طرح این است:
اگر میان پیمانکار و شرکت اصلی اختلاف مالی وجود دارد، چرا باید کارگر تاوان آن را بدهد؟
حقوق، بیمه و مزایای کارگر باید سازوکاری داشته باشد که پرداخت آنها به اختلافات مالی میان دو شرکت وابسته نباشد.
این دقیقاً جایی است که شفافیت قراردادها اهمیت پیدا می‌کند.
باید مشخص باشد:
- سهم نیروی انسانی در قرارداد چقدر است؟
- چه مبلغی بابت حقوق و مزایا پیش‌بینی شده؟
- بیمه بر چه مبنایی پرداخت می‌شود؟
- اضافه‌کاری چگونه محاسبه می‌شود؟
- چه مزایایی برای نیروی انسانی در قرارداد پیش‌بینی شده؟
- چه نهادی بر اجرای این تعهدات نظارت می‌کند؟
و شاید مهم‌ترین مطالبه گچساران: «شفافیت»
به جای اینکه هر ماه کارگر و پیمانکار درباره عدد حقوق اختلاف داشته باشند، چرا سازوکار شفافی وجود نداشته باشد که کارگر بداند:
حقوق پایه من چقدر است؟
مزایای من چقدر است؟
اضافه‌کاری من چگونه محاسبه شده؟
حق بیمه من بر چه مبنایی رد شده؟
پیمانکار بابت نیروی انسانی من چه تعهداتی دارد؟
شرکت اصلی چه نظارتی بر اجرای این تعهدات دارد؟
این یعنی تبدیل مطالبه از یک شعار کلی به یک مطالبه قابل سنجش.
گچساران نباید فقط هنگام اعتراض دیده شود
این شاید مهم‌ترین بخش ماجرا باشد.
گچساران یکی از مناطق قدیمی و مهم نفتی کشور است و طبیعی است که انتظار نیروهای شاغل در این صنعت فقط شنیده‌شدن هنگام اعتراض نباشد.
مطالبه کارگر باید قبل از تجمع، قبل از اعتراض و قبل از بحران شنیده شود.
اگر یک مطالبه سال‌ها تکرار می‌شود، مسئله دیگر فقط یک اختلاف مقطعی میان کارگر و پیمانکار نیست.
باید پرسید:
چرا این مطالبه هنوز حل نشده است؟
و اگر توافقی قبلاً حاصل شده، سؤال بعدی روشن‌تر است:
چرا اجرای آن کامل نشده یا چرا کارگران هنوز از تحقق آن سخن می‌گویند؟
گزارش‌های منتشرشده از گچساران در سال‌های مختلف نشان می‌دهد موضوعاتی مانند حذف پیمانکاری، طبقه‌بندی مشاغل، عدالت مزدی و مزایا در مقاطع مختلف تکرار شده‌اند. این تداوم، دست‌کم نشان می‌دهد که مسئله برای بخشی از نیروهای ارکان ثالث همچنان حل‌نشده تلقی می‌شود.
مطالبه مشخص از وزارت نفت و مسئولان گچساران
اکنون که بحث ترمیم مزد دوباره روی میز شورای عالی کار قرار گرفته، انتظار می‌رود مسئولان فقط منتظر عدد نهایی شورای عالی کار نباشند.
مطالبه مشخص می‌تواند این باشد:
۱. اجرای کامل هر مصوبه قانونی درباره ترمیم مزد برای نیروهای مشمول؛
۲. شفاف‌سازی سهم دستمزد نیروی انسانی در قراردادهای پیمانکاری؛
۳. اجرای واقعی و قابل نظارت طرح طبقه‌بندی مشاغل؛
۴. بررسی فاصله دریافتی نیروهای ارکان ثالث با نیروهای رسمی و قراردادی برای مشاغل و شرایط کاری مشابه؛
۵. تعیین تکلیف وضعیت استخدامی نیروهای دارای کار مستمر و مورد نیاز صنعت؛
۶. پرداخت منظم حقوق، مزایا و بیمه بدون وابسته‌کردن معیشت کارگر به اختلافات پیمانکار و کارفرمای اصلی؛
۷. تأمین رفاه، ایمنی و مزایای متناسب با شرایط واقعی کار در مناطق عملیاتی؛
۸. ارائه گزارش شفاف از وعده‌ها و توافقات قبلی و میزان اجرای آنها.
و شاید مهم‌تر از همه:
«کارگر ارکان ثالث گچساران نباید فقط نیروی پیمانکار دیده شود؛ او بخشی از چرخه تولید نفت است.»
اگر نفت و گاز گچساران برای اقتصاد کشور اهمیت دارد، نیروی انسانی آن نیز باید در سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری درباره آینده این صنعت دیده شود.
ترمیم مزد می‌تواند یک قدم باشد؛ اما برای ارکان ثالث گچساران، مسئله اصلی عدالت مزدی، امنیت شغلی، شفافیت قراردادها، اجرای طبقه‌بندی مشاغل و پایان دادن به تبعیض در مزایا و شرایط کار است.
و پرسش نهایی از مسئولان ساده است:
اگر این نیروها سال‌ها در کنار سایر کارکنان برای استمرار تولید نفت و گاز گچساران کار کرده‌اند، چرا هنوز باید بخش مهمی از مطالباتشان را هر سال دوباره مطالبه کنند؟
نویسنده:امین کائیدی شادگان- تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک
برچسب ها :
ناموجود- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0