امین کائیدی شادگان
سلبریتی بیسواد یا سلبریتی بیعقل؟
یک تحلیل جامع، رسانهای، روانشناختی و اجتماعی درباره پدیده «سلبریتی بیسواد / سلبریتی بیعقل» و شکاف شکلگرفته میان فرهنگ عمومی و فرهنگ سلبریتیهای ایرانی ارائه میکنیم. سلبریتی بیسواد یا سلبریتی بیعقل؟ چرا فرهنگ سلبریتیهای ایرانی از مردم عقب مانده است؟ در سالهای اخیر، شکاف بیسابقهای میان سطح سواد رسانهای مردم—بهویژه نسل جوان—و عملکرد رسانهای سلبریتیهای
کرونا :
امین کائیدی شادگان
یک تحلیل جامع، رسانهای، روانشناختی و اجتماعی درباره پدیده «سلبریتی بیسواد / سلبریتی بیعقل» و شکاف شکلگرفته میان فرهنگ عمومی و فرهنگ سلبریتیهای ایرانی ارائه میکنیم.
سلبریتی بیسواد یا سلبریتی بیعقل؟
چرا فرهنگ سلبریتیهای ایرانی از مردم عقب مانده است؟
در سالهای اخیر، شکاف بیسابقهای میان سطح سواد رسانهای مردم—بهویژه نسل جوان—و عملکرد رسانهای سلبریتیهای ایرانی شکل گرفته است. آنچه زمانی «بت جامعه» محسوب میشد، امروز در بسیاری از موارد منبع طنز، بیاعتمادی و حتی خشم عمومی شده است. این وضعیت بهویژه در بزنگاههای امنیتی و سیاسی نمود بیشتری دارد؛ جایی که بسیاری از سلبریتیها بهجای تحلیل، به بازنشر هیجانی اخبار جعلی روی میآورند.
۱) منابع سلبریتیها: از عکس AI مبتدی تا شایعات بیپایه
بخش بزرگی از محتوای تولیدی این طبقه، بر پایه منابعی است که از نظر رسانهای در پایینترین سطح اعتبار قرار دارند:
- عکسهای تولیدی هوش مصنوعی مبتدی، بدون فهم از نشانهشناسی یا استانداردهای تصویری.
- شایعاتی مثل “کشف ۷۴ جسد در سد کرج” و نسبتدادن آن به اغتشاشات.
- عکسهای ساختگی “نیروهای سپاه طرفدار سلطنتطلبها” با لباسهای قدیمی و تقلبی.
- فیکنیوزهای بیمحتوا که حتی یک جستجوی ساده آنها را باطل میکند.
این سطح از مصرف و بازنشر محتوا، نشان میدهد بخش قابل توجهی از سلبریتیها نه تنها دانش رسانهای ندارند، بلکه مهارت تشخیص ابتداییترین دروغها را هم نیاموختهاند.
۲) نسل جوان؛ جامعهای که آموزش دیده و آگاه شده است
برخلاف تصور بسیاری از چهرههای مشهور، نسل جدید ایران بسیار باسوادتر، مجهزتر، و رسانهفهمتر از دهههای قبل است.
از حدود ۱۰ سال پیش، در سپاه و نهادهای فرهنگی و آموزشی، گردانها و گروههایی مانند:
- مُتنا
- نَسرا
- شَمسَا
- مَپنا
- و دهها گروه آموزش رسانهای دیگر
بهصورت آرام، تدریجی و هدفمند آموزش تشخیص شایعه، جنگ روانی، عملیات شناختی و تحلیل رسانهای را در:
- مساجد
- مدارس
- دانشگاهها
- جشنوارهها
- مراکز فرهنگی
- و حتی جلسات خصوصی
گسترش دادهاند.
این آموزشها امروز بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد نسل جوان را پوشش داده و آنها بهراحتی فیکنیوز، عملیات روانی و ساختارهای تقلبی محتوا را میشناسند.
در چنین شرایطی، وقتی یک سلبریتی، عکسی AIـی، خبر جعلی یا تحلیل سطحی منتشر میکند، اولین کسانی که او را مسخره میکنند همین جوانان هستند.
۳) چرا سلبریتیها اینقدر از مردم عقب ماندهاند؟
۱. نداشتن سواد رسانهای
بیشتر آنها:
- آموزش رسانه ندیدهاند
- سواد تشخیص جعلیات ندارند
- تحلیل نمیکنند، فقط بازنشر میکنند
سوادشان پایینتر از متوسط جامعه شده است.
۲. فقدان مطالعه و تحلیل
سلبریتی ایرانی—در اغلب نمونهها—از کتاب، سیاست، رسانه، تاریخ و جامعهشناسی فاصله دارد.
اما همان فرد میخواهد درباره پیچیدهترین مسائل سیاسی و امنیتی اظهار نظر کند.
نتیجه: فاجعه رسانهای.
۳. مشاورهای بیسواد
بسیاری از آنها صفحههایشان را به دست:
- ادمینهای کمسواد
- بچههای تازهکار
- افرادی بدون هیچ آشنایی با جنگ روانی
میسپارند.
این ادمینها برای اینکه «چیزی منتشر شود»، اولین محتوای هیجانی و جعلی را انتخاب میکنند.
۴. نیاز روانی به جلب توجه
سلبریتی برای دیدهشدن، به روایتهای جنجالی و شوکآور نیاز دارد.
اخبار جعلی معمولاً:
- سریع وایرال میشود
- کامنت میگیرد
- لایک جمع میکند
پس او بدون بررسی، آن را منتشر میکند.
۵. توهم نفوذ
بعضی از سلبریتیها تصور میکنند:
«من ۵ میلیون فالور دارم، پس باید درباره همه چیز حرف بزنم».
این توهم باعث میشود حوزهای که هیچ اطلاعی از آن ندارند را به میدان اظهار نظر تبدیل کنند.
۶. قطع ارتباط با جامعه واقعی
زندگی سلبریتیها:
- در کافهها
- پشت صحنهها
- تورها
- محافل خصوصی
میگذرد؛ فاصله آنها از جامعه عادی زیاد شده است.
نتیجه: تصمیمهای اشتباه، تحلیلهای سطحی، و عدم فهم شرایط واقعی کشور.
۴) آیا سلبریتیها عمداً فیکنیوز منتشر میکنند؟
فرآیند انتشار فیکنیوز میان سلبریتیها سه شکل دارد:
الف) نادانی رسانهای
بخش بزرگی از آنها نمیدانند محتوا جعلی است و بدون بررسی منتشر میکنند.
ب) هیجان و خودنمایی
برخی برای دیدهشدن و ساختن حس «شجاعت قلابی» عمداً محتوای هیجانی را انتخاب میکنند.
ج) مشاور یا ادمین نابلد
گاهی سلبریتی خودش هم خبر ندارد که پست جعلی از سوی ادمین منتشر شده.
۵) نتیجه نهایی: فرهنگ سلبریتی ایرانی از فرهنگ مردم عقبتر مانده
پدیدهای که امروز شاهد آن هستیم، یک واقعیت است:
سطح سواد و فهم رسانهای مردم—خصوصاً نسل جوان—بسیار بالاتر از سلبریتیها شده است.
جوان ایرانی:
- فیکنیوز را تشخیص میدهد
- عملیات روانی دشمن را میشناسد
- هوش مصنوعی و ابزارهای جعلیساز را میفهمد
- تحلیل امنیتی و سیاسی را تفکیک میکند
اما سلبریتی ایرانی در بسیاری موارد:
- سطحی
- هیجانی
- شایعهمحور
- بدون مطالعه
- و عقبمانده از واقعیت جامعه
است.
جمعبندی نهایی
سؤال شما درست است:
آیا فرهنگ و سواد سلبریتیها از جوانان ایرانی عقب مانده است؟
بله، در بسیاری از موارد فاصله بسیار زیاد شده است.
آیا عمداً محتوای جعلی منتشر میکنند؟
در مواردی بله، اما در اغلب موارد به دلیل بیسوادی رسانهای.
مشکل از مشاوران و ادمینهاست؟
در بخش زیادی بله، اما ریشه اصلی در عدم سواد رسانهای خود سلبریتیهاست.
نویسنده:امین کائیدی شادگان
برچسب ها :امین کائیدی شادگان ، سلبریتی بیسواد یا سلبریتی بیعقل؟
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0