اخراج سفیر ایران از استرالیا؛ زنگ خطر جنگ یا بازی دیپلماتیک؟

تصمیم اخیر دولت استرالیا برای اخراج سفیر ایران، تنها یک اقدام نمادین دیپلماتیک نیست. این رویداد را باید در بستر رقابت‌های ژئوپلیتیک جهانی، نقش استرالیا در اتحادهای امنیتی آمریکا و تنش‌های فزاینده میان ایران و غرب بررسی کرد. پرسش کلیدی این است: آیا این تصمیم مقدمه‌چینی برای فشارهای سنگین‌تر و حتی سناریوی جنگی علیه ایران است؟

استرالیا؛ فراتر از یک کشور دوردست

بسیاری تصور می‌کنند استرالیا فاصله‌ای دور از خاورمیانه دارد و نقش محدودی در پرونده ایران ایفا می‌کند. اما واقعیت این است که:

• استرالیا میزبان پایگاه فوق‌محرمانه پاین‌گپ (Pine Gap) است که ستون اصلی سامانه شنود و رصد موشکی آمریکا محسوب می‌شود.
• این کشور در چارچوب پیمان‌های امنیتی آنسوس (ANZUS) و آکوس (AUKUS) عملاً یکی از ستون‌های دفاعی ایالات متحده در منطقه هند–اقیانوس آرام است.
• به‌بیان دیگر، استرالیا یک بازوی اطلاعاتی و لجستیکی واشنگتن به شمار می‌رود و هر تصمیمش در قبال ایران مستقیماً با راهبرد آمریکا گره خورده است.

اخراج سفیر؛ پیام به تهران و بروکسل

دولت کانبرا با ادعای دخالت تهران در حملات ضدیهودی، سفیر ایران را اخراج کرد. این اقدام را می‌توان از دو زاویه تحلیل کرد:

1. پیام به تهران: نشان دادن همسویی کامل با ایالات متحده و هشدار به ایران مبنی بر اینکه هرگونه اقدام فراتر از مرزهایش، پاسخ سریع خواهد داشت.
2. پیام به اروپا: پشتیبانی از سیاست‌های لندن، پاریس و برلین در مسیر فعال‌سازی مکانیزم ماشه و بازگرداندن تحریم‌های شدیدتر.

ایران در آستانه فشار چندجانبه

همزمان با این اخراج، سه قدرت اروپایی نیز در حال آماده‌سازی برای snapback sanctions علیه ایران هستند. این همگرایی غربی، تهران را در موقعیت دشوارتری قرار می‌دهد:

• دیپلماسی هسته‌ای در ژنو به نقطه حساس رسیده است.
• فشار سیاسی و رسانه‌ای علیه ایران شدت گرفته.
• و حالا با ورود استرالیا، حلقه فشار جهانی در حال تکمیل شدن است.

سناریوی جنگ؛ استرالیا چه نقشی دارد؟

اگرچه اخراج سفیر در ذات خود جنگ‌طلبانه نیست، اما پیامدهایش می‌تواند خطرناک باشد:

• در صورت وقوع جنگ ایران و آمریکا، استرالیا به‌عنوان مرکز عملیات سایبری، شنود و پشتیبانی لجستیک نقشی حیاتی برای پنتاگون ایفا خواهد کرد.
• نزدیکی راهبردی استرالیا به واشنگتن، آن را به یک پایگاه مطمئن خارج از تیررس مستقیم ایران بدل می‌کند؛ جایی برای هدایت بخشی از عملیات هوایی و اطلاعاتی.
• به همین دلیل، تحلیلگران اخراج سفیر ایران را بخشی از پیش‌زمینه امنیتی برای سناریوی درگیری بزرگ‌تر ارزیابی می‌کنند.

پیامدهای احتمالی برای ایران

1. کاهش روابط دیپلماتیک: احتمال اقدام متقابل تهران و بسته شدن مسیرهای گفت‌وگو.
2. افزایش انزوای بین‌المللی: غرب این موضوع را به‌عنوان شاهدی بر «تهدید جهانی بودن ایران» برجسته خواهد کرد.
3. تقویت جایگاه آمریکا در هند–اقیانوس آرام: واشنگتن با کمک استرالیا، فشار نظامی غیرمستقیم بر تهران را افزایش می‌دهد.
4. ریسک امنیتی در صورت جنگ: درگیری احتمالی ایران و آمریکا دیگر تنها به خاورمیانه محدود نخواهد بود، بلکه دامنه آن به اقیانوس آرام و جنوب شرق آسیا کشیده می‌شود.

جمع‌بندی

اخراج سفیر ایران از استرالیا را نمی‌توان صرفاً یک واکنش دیپلماتیک دانست؛ این اقدام بخشی از پازل فشار جهانی علیه تهران است که از مذاکرات هسته‌ای تا تهدید به تحریم و سناریوی جنگی گسترده را در بر می‌گیرد. استرالیا به‌عنوان یکی از نقاط کلیدی آمریکا در هند–اقیانوس آرام، در صورت بروز هرگونه درگیری نظامی، نقشی پررنگ ایفا خواهد کرد.

🔑 در یک جمله: اخراج سفیر ایران از استرالیا شاید آغاز یک بازی بزرگ‌تر باشد؛ بازی‌ای که مرزهای ایران را از خلیج فارس تا اقیانوس آرام به خط مقدم تقابل می‌کشاند.

نویسنده:امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانه‌ای