حمله اسرائیل به ناو آمریکایی USS Liberty

حمله اسرائیل به ناو آمریکایی USS Liberty در سال ۱۹۶۷ یکی از مهم‌ترین و در عین حال مرموزترین حوادث نظامی قرن بیستم است؛ حادثه‌ای که ابعاد نظامی، سیاسی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی گسترده‌ای دارد و هنوز هم محل بحث و شک است.

در ادامه، این حادثه را به‌صورت تحلیلی در سه بُعد بررسی می‌کنیم:

🧨 خلاصه ماجرا: حمله به USS Liberty

تاریخ: ۸ ژوئن ۱۹۶۷

مکان: دریای مدیترانه، نزدیک سواحل سینای مصر

ناو مورد حمله: USS Liberty، کشتی جاسوسی نیروی دریایی آمریکا

حمله‌کننده: جنگنده‌ها و قایق‌های توپ‌دار نیروی دفاعی اسرائیل

تلفات: ۳۴ نفر کشته، ۱۷۱ نفر زخمی

۱. ⚖️ ابعاد سیاسی حادثه

🇺🇸 اسرائیل، متحد آمریکا… یا مهاجم؟

این حادثه در میانه جنگ شش‌روزه رخ داد، جنگی که اسرائیل در آن با مصر، سوریه و اردن درگیر بود.

اسرائیل مدعی شد ناو آمریکایی را با یک کشتی مصری اشتباه گرفته.

آمریکا ابتدا ناراحت شد، اما خیلی زود موضوع را به شکل عجیبی پنهان و بایگانی کرد.

🔍 شک‌های بزرگ:

بسیاری از افسران آمریکایی زنده‌مانده و تحلیل‌گران معتقدند که حمله عمدی بوده؛ چون پرچم آمریکا مشخص بوده و حمله در چند مرحله صورت گرفته.

برخی گمانه‌زنی‌ها می‌گویند اسرائیل نمی‌خواست آمریکا از جنایات جنگی احتمالی در سینا باخبر شود (مثلاً کشتار اسرای مصری).

🤐 سکوت رسمی آمریکا:

دولت لیندون جانسون (رئیس‌جمهور وقت آمریکا) هیچ اقدام تلافی‌جویانه نکرد و حتی تحقیقات را محدود و محرمانه کرد.

دلیل این سکوت؟ حفظ رابطه استراتژیک با اسرائیل و جلوگیری از بی‌اعتباری متحدش در جنگ با اعراب.

۲. 💵 ابعاد اقتصادی

⛽ نفت، کانال سوئز و کنترل بازار انرژی

جنگ شش‌روزه باعث بسته‌شدن موقت کانال سوئز شد؛ یک مسیر کلیدی برای انتقال نفت.

نفت ارزان خاورمیانه برای آمریکا اهمیت بالایی داشت، اما اسرائیل عملاً دست آمریکا را برای کنترل بیشتر منابع منطقه باز کرد.

💰 کمک‌های اقتصادی آمریکا به اسرائیل

پس از این جنگ و حتی این حادثه، روند کمک‌های مالی آمریکا به اسرائیل رشد چشم‌گیر پیدا کرد.

برخی تحلیل‌گران معتقدند دولت آمریکا، در سکوت و چشم‌پوشی از این حمله، امنیت انرژی و اتحاد بلندمدت با اسرائیل را خرید.

۳. 🌍 ابعاد ژئوپلیتیکی

🧭 تثبیت قدرت اسرائیل در منطقه

اسرائیل پس از این حمله و جنگ شش‌روزه، بلندی‌های جولان، صحرای سینا، کرانه باختری و قدس شرقی را اشغال کرد.

پیروزی برق‌آسای اسرائیل، وجهه ژئوپلیتیکی آن را بالا برد و آمریکا آن را به‌عنوان “پایگاه امن خود در خاورمیانه” تثبیت کرد.

🛡️ پیام به سایر قدرت‌ها:

با سکوت آمریکا، به همه قدرت‌های منطقه (و حتی شوروی) این پیام منتقل شد:
واشنگتن، اسرائیل را حتی پس از حمله به کشتی آمریکایی رها نمی‌کند.

🇷🇺 اتحاد شوروی:

شوروی از طرف مقابل (اعراب) حمایت می‌کرد؛ این حادثه موجب شد جنگ سرد در خاورمیانه داغ‌تر شود.

پس از این جنگ، رقابت شوروی و آمریکا بر سر نفوذ در مصر، سوریه و لبنان افزایش یافت.

📌 جمع‌بندی تحلیلی

بُعد/ تحلیل

سیاسی – سکوت آمریکا نشان‌دهنده اولویت اتحاد استراتژیک با اسرائیل بر جان سربازان خودش بود. روابط آمریکا-اسرائیل بعد از این حمله حتی نزدیک‌تر شد.

اقتصادی –  منافع در کنترل نفت، بازار اسلحه و ژئوپلیتیک خاورمیانه از اهمیت جان ۳۴ آمریکایی بالاتر دیده شد. آمریکا چشم‌پوشی کرد تا شریک اقتصادی‌اش قوی‌تر شود.

ژئوپلیتیکی – حمله Liberty یک نقطه عطف در تثبیت “هژمونی اسرائیل” در خاورمیانه بود؛ حادثه‌ای که نشان داد نظم منطقه‌ای با مجوز آمریکا، حتی با تخریب منافع خودش، تغییر می‌کند.

نویسنده:امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانه‌ای