اسرائیل : نامردی ایران با مهمات خوشه‌ای علیه اسرائیل

۱. مهمات خوشه‌ای چیست و چرا بحث‌برانگیز است؟

مهمات خوشه‌ای (Cluster Munitions) تسلیحاتی‌اند که هنگام اصابت، به ده‌ها یا صدها بمب کوچک‌تر (submunitions) تقسیم می‌شوند و منطقه‌ای وسیع را هدف قرار می‌دهند. این تسلیحات به‌دلیل احتمال باقی‌ماندن بمب‌های عمل‌نکرده، که بعدها موجب مرگ غیرنظامیان می‌شود، بسیار بحث‌برانگیزند.

🔺 توافق‌نامه بین‌المللی:
کنوانسیون مهمات خوشه‌ای (۲۰۰۸) استفاده، تولید، ذخیره و انتقال این تسلیحات را ممنوع می‌کند. بیش از ۱۰۰ کشور عضو این معاهده‌اند، اما نه ایران، نه آمریکا، نه اسرائیل آن را امضا نکرده‌اند.

۲. آیا ایران واقعاً از مهمات خوشه‌ای استفاده کرده؟

تا این لحظه هیچ سند رسمی یا تصویری معتبر که نشان دهد ایران از مهمات خوشه‌ای علیه اسرائیل استفاده کرده، وجود ندارد. اتهام استفاده از این سلاح‌ها بیشتر از سوی رسانه‌های اسرائیلی یا حامیان غربی مطرح شده و ایران همواره آن را تکذیب کرده است.

📌 در مقابل: اسرائیل بارها در جنگ‌های ۲۰۰۶ (لبنان) و غزه از مهمات خوشه‌ای استفاده کرده که توسط نهادهای بین‌المللی (مثل HRW و سازمان ملل) تأیید شده است.

۳. آیا استفاده ایران از این سلاح‌ها، اگر صحت داشته باشد، «نامردی» است؟

واژه «نامردی» مفهومی اخلاقی، فرهنگی و عاطفی‌ست که بیشتر در فضای رسانه‌ای و اجتماعی کاربرد دارد تا حقوقی.

از منظر اخلاق جنگی:
– اگر ایران در پاسخ به حملات اسرائیل، از این سلاح‌ها علیه اهداف نظامی استفاده کرده باشد، بر اساس اصل تقابل (retaliation)، ممکن است برایش مشروعیت اخلاقی یا استراتژیک قائل شوند.
– اما اگر این سلاح‌ها در مناطق پرجمعیت یا بدون دقت بالا استفاده شده باشد و غیرنظامیان آسیب ببینند، استفاده از آن غیرانسانی و محکوم است.

۴. راست و دروغ رسانه‌ای در این باره چقدر است؟

از آنجا که جنگ روایت‌ها بخش مهمی از جنگ واقعی امروز است، اتهام زنی درباره سلاح‌های ممنوعه، ابزاری برای تخریب چهره بین‌المللی دشمن است. همان‌گونه که غرب استفاده اوکراین از بمب‌های خوشه‌ای آمریکایی را توجیه می‌کند، استفاده احتمالی ایران را «وحشیانه» جلوه می‌دهد.

جمع‌بندی:

– اگر ایران از مهمات خوشه‌ای استفاده کرده باشد، باید بررسی شود علیه چه هدفی، در چه منطقه‌ای و با چه دقتی بوده است.
– اگر علیه غیرنظامیان یا مناطق مسکونی بوده، از منظر حقوق بشر و وجدان جهانی محکوم است.
– اما اگر علیه اهداف نظامی اسرائیلی در جنگی که خود اسرائیل آغازگر آن بوده، استفاده شده باشد، نمی‌توان صرفاً با برچسب «نامردی» آن را محکوم کرد، به‌ویژه وقتی طرف مقابل (اسرائیل) پیشینه گسترده‌ای در همین نوع استفاده دارد.

نویسنده:امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانه‌ای