امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانهای
صدراعظم چگونه انتخاب میشود و چقدر قدرت دارد؟
صدراعظم چگونه انتخاب میشود و چقدر قدرت دارد؟ با نگاهی به جایگاه اولاف شولتس نسبت به مرکل ۱. قدرت در دستان چه کسی است؟ در آلمان، برخلاف کشورهایی مانند فرانسه یا ایالات متحده، رئیسجمهور در رأس اجرایی کشور قرار ندارد. این کشور دارای نظامی پارلمانی است و صدراعظم در عمل مهمترین شخصیت اجرایی کشور محسوب
کرونا :
امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانهای
صدراعظم چگونه انتخاب میشود و چقدر قدرت دارد؟
با نگاهی به جایگاه اولاف شولتس نسبت به مرکل
۱. قدرت در دستان چه کسی است؟
در آلمان، برخلاف کشورهایی مانند فرانسه یا ایالات متحده، رئیسجمهور در رأس اجرایی کشور قرار ندارد. این کشور دارای نظامی پارلمانی است و صدراعظم در عمل مهمترین شخصیت اجرایی کشور محسوب میشود. اما پرسش اصلی آن است که در میان بازیگران متعدد قدرت در آلمان – از بوندستاگ گرفته تا ایالتها و احزاب – چه کسی قدرت واقعی را در دست دارد؟ آیا صدراعظم یک رهبر مقتدر است یا صرفاً مدیر یک دولت ائتلافی؟
۲. سازوکار انتخاب صدراعظم؛ الگویی برای ثبات
صدراعظم آلمان توسط مجلس فدرال (بوندستاگ) انتخاب میشود. رئیسجمهور فدرال، نامزد پیشنهادی را معرفی میکند و بوندستاگ باید با اکثریت مطلق (۵۰٪ + ۱) به او رأی دهد. این سازوکار بهگونهای طراحی شده که از تکرار بحرانهای سیاسی جمهوری وایمار جلوگیری کند. نظام آلمان عمداً مانع از بیثباتی ناشی از سقوطهای مکرر دولت میشود، چرا که استیضاح صدراعظم نیز فقط در صورت معرفی جانشین مشخص (اصطلاحاً «رأی سازنده عدم اعتماد») ممکن است.
۳. اختیارات صدراعظم؛ فرمانده دولت یا سخنگوی ائتلاف؟
صدراعظم جهتگیری کلی سیاستهای دولت را تعیین میکند. اصل معروف «Richtlinienkompetenz» در قانون اساسی، به او حق تعیین خطوط کلی سیاست را میدهد. با این حال، وزیران در حوزه خود مستقل هستند و ساختار ائتلافی باعث میشود صدراعظم برای هر تصمیم، نیاز به اجماع و مذاکره میان احزاب شریک داشته باشد. بنابراین، صدراعظم آلمان در مقام نظری بسیار قدرتمند است، اما در عمل وابسته به پویاییهای ائتلافی و حزبی باقی میماند.
۴. اولاف شولتس؛ صدراعظمی با قدرت کمتر از مرکل؟
اولاف شولتس، پس از پیروزی حزب سوسیالدموکرات در انتخابات ۲۰۲۱، با تشکیل ائتلافی سهجانبه شامل حزب سبزها و حزب لیبرال FDP به صدراعظمی رسید. اما این ائتلاف متنوع، کار او را در مدیریت هماهنگ دشوار کرده است. شولتس از نظر کاریزما و انسجام کلامی، در سایه مرکل قرار دارد و در مواجهه با بحرانهایی چون جنگ اوکراین، تورم و موج مهاجرت، نتوانسته چهرهای قاطع از خود نشان دهد. بسیاری معتقدند او بیش از آنکه یک رهبر باشد، مدیر ائتلافی شکننده است.
۵. مرکل؛ نمونهای از صدراعظمی مقتدر در چارچوب پارلمانی
آنگلا مرکل، با وجود محدودیتهای ساختار پارلمانی، توانست طی ۱۶ سال صدراعظمی، اقتدار، انسجام و ثبات را به دولت آلمان ببخشد. او مهارت بالایی در میانجیگری، جذب مخالفان و کنترل فضای رسانهای داشت. مرکل با اتکا بر محبوبیت شخصی و شبکههای حزبی قدرتمند، مدل متفاوتی از رهبری در نظام پارلمانی را به نمایش گذاشت؛ مدلی که در آن، شخص صدراعظم میتواند حتی از احزاب شریک خود پیشی بگیرد.
۶. آیا ساختار صدراعظمی در آلمان دچار فرسایش شده؟
تجربه دولت شولتس نشان داده که ائتلافهای متنوع اگرچه از نظر دموکراتیک قابل تحسیناند، اما ممکن است کارایی تصمیمگیری را کاهش دهند. مخالفان معتقدند که نظام چندحزبی و توازن دائمی میان شرکا، باعث شده تصمیمات بزرگ یا به تعویق بیفتند یا دچار رقیقسازی شوند. آیا این الگو نشاندهنده فرسایش قدرت صدراعظم نیست؟
۷. جمعبندی: صدراعظم در آلمان؛ مهندس ائتلاف یا رهبر ملی؟
در نظام پارلمانی آلمان، صدراعظم اگرچه به لحاظ قانونی نقش اول اجرایی را ایفا میکند، اما در عمل موقعیت او تابع توازن نیروهای حزبی و ائتلافی است. در حالی که مرکل توانست در این ساختار محدود رهبری مقتدرانهای ارائه دهد، شولتس نمونهای از شکنندگی رهبری در فضای چندقطبی امروز آلمان است. شاید زمان بازنگری در مدل رهبری پارلمانی، یا حداقل بازتعریف جایگاه صدراعظم در میان احزاب شریک، فرارسیده باشد.
نویسنده:امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانهای
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0