تحلیل امنیتی، سیاسی و ژئوپولیتیکی درگیری در مرز پاکستان و افغانستان

تحلیل امنیتی، سیاسی و ژئوپولیتیکی درگیری در مرز پاکستان و افغانستان

عملیات کشته شدن ۳۳ شبه‌نظامی در مرز پاکستان و افغانستان چند لایه مهم امنیتی، سیاسی و ژئوپولیتیکی دارد که اگر دقیق بررسی کنیم، به این نتایج می‌رسیم:

۱. بستر و زمینه عملیات

• محل و زمان: عملیات در منطقه ژوب (ایالت بلوچستان) انجام شد؛ جایی که نقطه اتصال سه چالش بزرگ پاکستان است: طالبان افغانستان، طالبان پاکستان (TTP)، و گروه‌های جدایی‌طلب بلوچ.
• ماهیت هدف: دولت پاکستان اعلام کرد این افراد وابسته به TTP یا شبکه «خوارج» بوده و از افغانستان وارد شده‌اند.
• حمایت خارجی: اسلام‌آباد بدون ارائه سند، تلویحاً هند را به حمایت لجستیکی و اطلاعاتی از این افراد متهم کرد.

۲. اهداف احتمالی ارتش پاکستان

• نمایش اقتدار داخلی:
  ارتش پاکستان در ماه‌های اخیر تحت فشار افکار عمومی و مخالفان سیاسی است. اعلام این عملیات موفق، پیام «کنترل اوضاع» به مردم و نیروهای امنیتی می‌دهد.
• بازدارندگی در برابر طالبان افغانستان:
  این اقدام می‌تواند پیام غیرمستقیم به کابل باشد که اسلام‌آباد آماده اقدام یک‌جانبه در خاک خود یا حتی مناطق مرزی است.
• پوشش رسانه‌ای برای دیگر بحران‌ها:
  این نوع عملیات‌ها معمولاً همزمان با بحران‌های سیاسی-اقتصادی در پاکستان پررنگ‌تر رسانه‌ای می‌شود تا توجه افکار عمومی را منحرف کند.

۳. پیامدهای امنیتی و منطقه‌ای

• افزایش تنش با افغانستان:
  طالبان افغانستان معمولاً اتهامات پاکستان را رد می‌کند، اما این گونه عملیات‌ها به‌ویژه اگر به تعقیب مرزی یا عملیات فرامرزی منجر شود، می‌تواند روابط را دوباره بحرانی کند.
• تشدید فعالیت‌های تلافی‌جویانه:
  تجربه نشان داده که پس از چنین عملیات‌های گسترده، حملات انتقام‌جویانه TTP یا گروه‌های بلوچ در بلوچستان و خیبر پختونخوا افزایش می‌یابد.
• پیام به چین:
  منطقه بلوچستان میزبان پروژه‌های راهبردی چین (بندر گوادر و کریدور اقتصادی CPEC) است. ارتش با این عملیات به پکن می‌گوید که همچنان قادر به حفاظت از سرمایه‌گذاری‌های آن است.

۴. نکته مهم: جنگ اطلاعاتی

• در عملیات‌های مرزی پاکستان، همیشه یک بُعد «روایت‌سازی» وجود دارد. اعلام «۳۳ کشته» می‌تواند ترکیبی از هدف‌گیری دقیق و بزرگ‌نمایی رسانه‌ای باشد. در گذشته، آمار رسمی ارتش گاهی با گزارش‌های محلی و منابع مستقل تفاوت قابل‌توجهی داشته است.

جمع‌بندی تحلیلی

این عملیات را می‌توان ترکیبی از ضرورت امنیتی واقعی + بهره‌برداری سیاسی و رسانه‌ای دانست.
ارتش پاکستان همزمان سه پیام فرستاد:
۱. به مردم خود: «ما اوضاع را در دست داریم.»
۲٫ به طالبان افغانستان: «از پناه دادن به دشمنان ما دست بردارید.»
۳٫ به چین و حامیان خارجی: «سرمایه‌گذاری شما امن است.»

نویسنده:امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانه‌ای