آیا اسرائیل به‌دنبال اشغال سوریه است؟

تحلیل سناریوی اشغال سوریه از سوی اسرائیل در سایه بحران سویدا و حملات هوایی اخیر

🧩 مقدمه: از مداخله محدود تا سناریوی اشغال

در هفته‌های اخیر، حملات هوایی اسرائیل به مواضع نظامی در دمشق، قنیطره، و سویدا شدت گرفته‌اند. همزمان، بی‌ثباتی داخلی سوریه از طریق تنش‌های قومی در سویدا و درگیری میان قبایل بدوین و جامعه دروزی تشدید شده است. در چنین بستری، برخی تحلیل‌گران سناریوی دور از ذهنی را پیش می‌کشند: احتمال اشغال بخش‌هایی از خاک سوریه توسط اسرائیل. اما آیا این سناریو واقع‌گرایانه است؟ در صورت وقوع، چه پیامدهایی خواهد داشت؟

🎯 اهداف احتمالی اسرائیل از سناریوی اشغال

۱. عمق استراتژیک در برابر ایران و محور مقاومت:
ایران و حزب‌الله همچنان حضور فعالی در خاک سوریه دارند. اسرائیل ممکن است بخواهد با اشغال محدود نواحی مرزی مانند قنیطره یا حتی سویدا، یک “منطقه حائل امنیتی” مشابه آنچه در جنوب لبنان دهه ۸۰ داشت، ایجاد کند.

۲. دفاع از اقلیت‌های متحد یا هم‌پیمان:
رسانه‌های اسرائیلی از “حمایت از دروزی‌ها در سویدا” سخن گفته‌اند. اگر اسرائیل بتواند این مسئله را به عنوان “دخالت انسانی برای نجات اقلیت‌ها” جا بزند، مشروعیت موقتی در غرب کسب می‌کند. این تاکتیک پیش‌تر در مداخلات ناتو در کوزوو نیز استفاده شد.

۳. فشار برای مذاکرات با دولت سوریه:
ایجاد تهدید اشغال می‌تواند ابزاری برای فشار دیپلماتیک بر دمشق باشد. اسرائیل شاید بخواهد توافقاتی امنیتی را تحمیل کند که حضور ایران در جنوب سوریه را محدود کند.

🛑 موانع راهبردی و عملیاتی

✖️ ۱. مقاومت محور مقاومت:
ورود نیروی زمینی اسرائیل به خاک سوریه، حتی به‌صورت محدود، احتمالاً پاسخ سخت ایران، حزب‌الله، و حتی ارتش سوریه را به‌دنبال دارد. این به جنگی منطقه‌ای بدل می‌شود.

✖️ ۲. میدان نبرد ناپایدار و غیرقابل‌کنترل:
سوریه هنوز از جنگ داخلی به‌طور کامل بیرون نیامده. حضور گروه‌های متعدد مسلح (اعم از وابسته به ایران، ترکیه یا حتی داعش باقی‌مانده) منطقه را به جهنمی امنیتی برای هر اشغالگری بدل می‌کند.

✖️ ۳. هزینه‌های سیاسی در سطح جهانی:
اگرچه آمریکا ممکن است در کوتاه‌مدت سکوت کند، اما ادامه اشغال می‌تواند اروپا، سازمان ملل، و حتی کشورهای عربی سازش‌کار را علیه اسرائیل بسیج کند. تجربه حمله به لبنان در سال ۲۰۰۶ هشدار واضحی است.

🗺 سناریوهای محتمل

۱. اشغال محدود مرزی (قنیطره، سویدا):
اسرائیل نوار باریکی از جنوب سوریه را با هدف امنیتی کنترل می‌کند. واکنش محدود اما انتقادی جهانی؛ تنش با ایران افزایش می‌یابد.

۲. اشغال گسترده نظامی (شبیه عراق ۲۰۰۳):
ارتش اسرائیل وارد دمشق یا بخش‌های مرکزی سوریه می‌شود. احتمال کم؛ منجر به جنگ فراگیر با محور مقاومت و واکنش جهانی.

۳. مداخله غیرمستقیم (نیابتی یا پهپادی):
حمایت از شورشیان دروزی یا دیگر اقلیت‌ها برای کنترل منطقه. محتمل‌ترین سناریو؛ هزینه سیاسی و نظامی کمتر برای اسرائیل.

🧠 تحلیل نهایی: رؤیایی غیرواقع‌بینانه یا راهبردی مخفیانه؟

اشغال مستقیم خاک سوریه توسط اسرائیل در مقیاس بزرگ، در شرایط فعلی نه واقع‌بینانه است و نه از نظر هزینه‌ها قابل توجیه. اما حملات هوایی هدفمند، ایجاد مناطق حائل موقتی، و مداخله نیابتی از طریق اقلیت‌های هم‌پیمان، کاملاً در چارچوب سیاست‌های دفاعی اسرائیل قرار می‌گیرد.
اسرائیل احتمالاً به‌دنبال اشغال نیست، بلکه به‌دنبال مهار سوریه و ایران از طریق عملیات محدود و فشار روانی-امنیتی است.

🕊 توصیه به بازیگران منطقه‌ای:

• دمشق باید وحدت دروزی‌ها را بازسازی کند تا بهانه اسرائیل برای دخالت از میان برود.
• ایران و حزب‌الله احتمالا باید از تحریک‌های آشکار پرهیز کرده و در سطح دیپلماتیک مانع مشروعیت‌سازی اسرائیل شوند.
• ترکیه، اردن، مصر باید نقش واسطه ایفا کرده و از تبدیل بحران سویدا به جنگی منطقه‌ای جلوگیری کنند.

نویسنده:امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانه‌ای