ایران تحت فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد

اگر ایران تحت فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد قرار گیرد، به این معناست که شورای امنیت سازمان ملل تشخیص داده که وضعیت ایران (مثلاً برنامه هسته‌ای‌اش) تهدیدی علیه صلح و امنیت بین‌المللی است و بنابراین مجاز است اقدامات الزام‌آور، از جمله تحریم‌های شدید یا حتی اقدام نظامی علیه ایران اعمال کند.

 

در ادامه، با توجه به احتمال «اتمی شدن ایران» و سابقه برنامه هسته‌ای‌اش، ماده‌های فصل هفتم را یکی‌یکی بررسی می‌کنیم:

🔹 ماده ۳۹ – تشخیص تهدید

> شورای امنیت وضعیت‌هایی مانند تهدید به صلح، نقض صلح یا تجاوز را بررسی و اعلام می‌کند.

تحلیل در مورد ایران:

اگر شورای امنیت با گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی یا فشار آمریکا و متحدانش به این نتیجه برسد که ایران در حال نزدیک شدن به سلاح هسته‌ای است (ولو بدون آزمایش رسمی)، ممکن است این وضعیت را «تهدید به صلح» تلقی کند. این همان کاری بود که در مورد عراق یا کره شمالی انجام شد.

 

🔹 ماده ۴۰ – اقدامات موقت پیشگیرانه

> شورای امنیت می‌تواند از ایران بخواهد موقتاً فعالیت‌هایی مانند غنی‌سازی ۶۰٪، نصب سانتریفیوژهای جدید یا توسعه موشک‌های بالستیک را متوقف کند.

تحلیل:

پیش از اعمال تحریم یا حمله، از ایران خواسته می‌شود فعالیت خاصی را متوقف کند، مثلاً «آب‌سنگین اراک را تعطیل کنید» یا «سوخت ۶۰٪ را رقیق کنید». عدم تمکین، زمینه را برای ماده‌های بعدی فراهم می‌کند.

 

🔹 ماده ۴۱ – اقدامات غیرنظامی (تحریم‌ها)

> تحریم‌های اقتصادی، دیپلماتیک، مالی، هوانوردی، بانکی و نظامی بدون استفاده از زور.

تحلیل:

ایران قبلاً هم بارها ذیل این ماده قرار گرفته. اگر دوباره ذیل فصل ۷ قرار گیرد، ممکن است تحریم‌های بسیار شدیدتر بازگردند یا گسترده‌تر شوند، از جمله:

تحریم کامل صادرات نفت و گاز

قطع دسترسی به سیستم بانکی بین‌المللی (سوئیفت)

توقیف کشتی‌ها و هواپیماها

انزوای دیپلماتیک و تحریم مقامات ارشد

 

🔹 ماده ۴۲ – اقدامات نظامی

> اگر اقدامات ماده ۴۱ کافی نباشد، شورای امنیت می‌تواند به عملیات نظامی مجاز رأی دهد (مانند محاصره دریایی، حمله هوایی، عملیات مشترک).

تحلیل:

در صورت تشخیص نزدیک بودن ایران به «بمب هسته‌ای»، یا ساخت سلاح، ممکن است برخی کشورها (مثل آمریکا یا اسرائیل) تلاش کنند شورای امنیت را به صدور مجوز عملیات نظامی قانع کنند.

اگر تصویب شود، عملیات‌هایی مانند:

حملات هوایی به تأسیسات نطنز، فردو، اراک

حمله سایبری گسترده

محاصره دریایی خلیج فارس

ممکن است تحت لوای “قطعنامه شورای امنیت” صورت گیرد. (مانند لیبی در سال ۲۰۱۱)

 

🔹 ماده ۴۳ – همکاری نظامی اعضا

> کشورهای عضو باید نیروهای نظامی آماده‌ای را برای اجرای تصمیمات شورا فراهم کنند.

تحلیل:

در سناریوی بدبینانه، اگر شورا مجوز حمله دهد، کشورهای عضو موظفند بخشی از ارتش خود را در اختیار «عملیات شورای امنیت علیه ایران» قرار دهند. با این حال، به دلیل اختلاف منافع روسیه و چین، این ماده معمولاً اجرایی نمی‌شود.

🔹 ماده ۵۱ – دفاع مشروع

> تا زمانی که شورا اقدامی انجام دهد، کشورها حق دفاع فردی یا جمعی دارند.

 

تحلیل در مورد ایران:

اگر اسرائیل یا آمریکا به بهانه دفاع پیشگیرانه به ایران حمله کنند، ممکن است ادعا کنند که از این ماده استفاده کرده‌اند. از سوی دیگر، ایران هم در صورت حمله، با استناد به همین ماده می‌تواند پاسخ دهد یا متحدان منطقه‌ای‌اش (حشد الشعبی، حزب‌الله و…) را وارد درگیری کند.

 

🟥 نتیجه‌گیری: اگر ایران تحت فصل ۷ قرار گیرد

مرحله پیامد محتمل

ماده ۳۹ ایران «تهدید صلح» شناخته می‌شود

ماده ۴۰ خواسته‌هایی فوری از ایران برای توقف فعالیت‌ها

ماده ۴۱ تحریم‌های جدید و گسترده‌تر تصویب می‌شوند

ماده ۴۲ امکان صدور مجوز حمله نظامی یا محاصره

ماده ۴۳ احتمال بسیج نیروی چندملیتی علیه ایران (در صورت اجماع)

ماده ۵۱ آغاز زنجیره پاسخ متقابل نظامی در منطقه

 

✅ آیا احتمال قرار گرفتن ایران زیر فصل ۷ وجود دارد؟

در حال حاضر (۲۰۲۵)، ایران با وجود ادامه غنی‌سازی بالا و کاهش همکاری با آژانس، هنوز به صورت رسمی ذیل فصل ۷ قرار نگرفته است، چون:

روسیه و چین در شورای امنیت مخالفت می‌کنند

هنوز آژانس اعلام نکرده که ایران به «قابلیت ساخت سلاح هسته‌ای» رسیده

 

اما اگر ایران در آینده اعلام کند به مرحله تولید یا آزمایش «سلاح هسته‌ای» نزدیک شده، این خطر جدی است که شورای امنیت، تحت فشار غرب، ایران را رسماً مشمول فصل ۷ کند.

 

 

نویسنده:امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانه‌ای

حمایت شما ،انرژی برای مسیر ماست