نفت زیر آتش؛ حمله به میدان سارانگ و پیامدهای جهانی آن

در یکی از تازه‌ترین تحولات تنش‌زای خاورمیانه، میدان نفتی سارانگ در اقلیم کردستان عراق هدف حمله پهپادی قرار گرفت. این میدان که توسط شرکت آمریکایی HKN Energy اداره می‌شود، به‌عنوان یکی از قطب‌های اصلی تولید نفت شمال عراق شناخته می‌شود. حمله اگرچه تلفات جانی در پی نداشت، اما باعث توقف صادرات و بروز نگرانی‌های گسترده در بازار جهانی نفت شد. این مقاله به بررسی ابعاد امنیتی، ژئوپلیتیکی و اقتصادی این حادثه و تأثیرات احتمالی آن بر اقتصاد نفتی جهان می‌پردازد.

۱. جغرافیای میدان سارانگ و جزئیات حمله

میدان سارانگ در استان دهوک واقع شده و ظرفیت تولیدی آن حدود ۵۰ هزار بشکه در روز برآورد می‌شود. بر اساس گزارش‌های رسمی، حوالی ساعت ۳ بامداد ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۵، دست‌کم دو پهپاد انتحاری به تأسیسات فرآورش این میدان اصابت کردند و آتش‌سوزی گسترده‌ای ایجاد شد. شرکت HKN Energy بلافاصله عملیات را متوقف و حالت اضطراری اعلام کرد.

۲. زمینه سیاسی و حقوقی توقف صادرات نفت اقلیم

از مارس ۲۰۲۳ صادرات نفت اقلیم کردستان از مسیر خط لوله جیهان ترکیه متوقف است. حکم دیوان فدرال عالی عراق در فوریه ۲۰۲۲ صادرات مستقل اربیل را غیرقانونی اعلام کرد و بغداد خواستار تسلیم کامل درآمدها شد. این اختلاف، شرکت‌های خارجی و خریداران نفت خام سبک کردستان را بلاتکلیف کرده و موجب تجمع نفت انبار شده در مخازن داخلی شد.

۳. پیامدهای کوتاه‌مدت در بازار منطقه‌ای

• **کاهش عرضه آنی**: توقف تولید سارانگ حدود ۵۰ هزار بشکه در روز از بازار حذف می‌کند.
• **افزایش حق بیمه ریسک در شمال عراق**: شرکت‌های بیمه، هزینه پوشش در برابر حملات پهپادی در منطقه را افزایش خواهند داد.
• **اثر روانی در بورس دبی و ICE**: در ساعات اولیه پس از حمله، قیمت شاخص نفت برنت حدود ۱٫۲٪ رشد لحظه‌ای را تجربه کرد.

۴. پیامدهای جهانی و سناریوهای قیمتی

بازار جهانی نفت در سال ۲۰۲۵ با محدودیت عرضه اوپک پلاس و افت تولید ونزوئلا روبه‌رو است. حمله به زیرساخت‌های کردستان، ریسک ژئوپلیتیکی خاورمیانه را بالاتر می‌برد و ممکن است «پرمیوم امنیتی» حدود ۲ تا ۳ دلار به قیمت هر بشکه اضافه کند.
اگر توقف صادرات اقلیم بیش از سه ماه ادامه یابد، تنگنای عرضه به‌ویژه در اروپا محسوس خواهد شد، زیرا پالایشگاه‌های مدیترانه‌ای به نفت خام سبک کردستان وابسته‌اند.

۵. واکنش بازیگران بین‌المللی

• **اوپک پلاس**: عربستان احتمالاً برای جبران اختلال تعهد مازاد عرضه نمی‌دهد تا از قیمت‌های بالاتر سود ببرد.
• **آمریکا**: واشنگتن ضمن محکومیت حمله، از بغداد و اربیل خواسته اختلافات را حل کنند؛ اما در صورت رشد قیمت سوخت داخلی، ممکن است فروش ذخایر استراتژیک (SPR) را از سر بگیرد.
• **ترکیه**: آنکارا که به کارمزد ترانزیت نفت اقلیم وابسته است، احتمالاً فشار دیپلماتیک برای ازسرگیری صادرات را تشدید می‌کند.

۶. جمع‌بندی و توصیه سیاستی

حمله به میدان سارانگ نشان می‌دهد زیرساخت‌های انرژی عراق همچنان آسیب‌پذیرند. امنیت فیزیکی تأسیسات، توافق پایدار بین اربیل و بغداد و تنوع‌بخشی مسیرهای صادراتی برای ثبات بازار جهانی نفت ضروری است. در غیر این‌صورت، هر حمله مشابه می‌تواند شوک قیمتی قابل توجهی ایجاد کرده و روند بهبود اقتصاد جهانی پساکرونا را با چالش مواجه کند.

نویسنده:امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانه‌ای