امین کائیدی شادگان- تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک
هشدار سربسته هرتزوگ؛ بن‌بست سیاسی اسرائیل و کابوس فروپاشی انسجام داخلی
هشدار سربسته هرتزوگ؛ بن‌بست سیاسی اسرائیل و کابوس فروپاشی انسجام داخلی نتایج انتخابات اخیر اسرائیل، فراتر از یک رقابت انتخاباتی، از بحرانی سیاسی حکایت دارد که ممکن است پیامدهای آن به ساختار قدرت، انسجام اجتماعی و توان تصمیم‌گیری این رژیم گسترش پیدا کند. هشدار اسحاق هرتزوگ درباره ضرورت جلوگیری از انتخابات مجدد، در چنین شرایطی
کرونا :
امین کائیدی شادگان- تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک
هشدار سربسته هرتزوگ؛ بن‌بست سیاسی اسرائیل و کابوس فروپاشی انسجام داخلی
نتایج انتخابات اخیر اسرائیل، فراتر از یک رقابت انتخاباتی، از بحرانی سیاسی حکایت دارد که ممکن است پیامدهای آن به ساختار قدرت، انسجام اجتماعی و توان تصمیم‌گیری این رژیم گسترش پیدا کند. هشدار اسحاق هرتزوگ درباره ضرورت جلوگیری از انتخابات مجدد، در چنین شرایطی معنایی فراتر از یک توصیه معمول سیاسی پیدا می‌کند.
اعداد انتخابات چه می‌گویند؟
بر اساس نتایج نهایی منتشرشده در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶، توزیع کرسی‌های کنست، پارلمان ۱۲۰ عضوی اسرائیل، به این صورت است:
- ائتلاف حامی بنیامین نتانیاهو: ۵۳ کرسی
- ائتلاف مخالف نتانیاهو: ۴۸ کرسی
- احزاب عرب: مجموعاً ۱۹ کرسی
- حدنصاب اکثریت پارلمانی: ۶۱ کرسی
حزب لیکود به رهبری نتانیاهو با ۲۷ کرسی، بزرگ‌ترین حزب پارلمان باقی مانده است؛ اما ائتلاف او برای رسیدن به اکثریت، هشت کرسی کم دارد. در سوی مقابل نیز مخالفان نتانیاهو بدون جلب حمایت احزاب عرب، به اکثریت دست پیدا نمی‌کنند.
مشارکت انتخاباتی نیز به ۷۷.۹ درصد رسیده است؛ رقمی که بالاترین میزان مشارکت از سال ۱۹۹۹ تاکنون گزارش شده است. این مشارکت بالا به‌خودی‌خود نشانه فروپاشی سیاسی نیست، اما در کنار نتیجه پراکنده انتخابات، از شدت رقابت و اهمیت تعیین سرنوشت دولت آینده حکایت دارد.
پیام اصلی اعداد روشن است: هیچ‌یک از دو قطب اصلی به‌تنهایی توان تشکیل دولت اکثریت را ندارد و احزاب عرب به یکی از بازیگران تعیین‌کننده معادله سیاسی تبدیل شده‌اند.
چرا هشدار هرتزوگ اهمیت دارد؟
اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، پس از مشخص شدن نتیجه انتخابات تأکید کرد که باید تمام تلاش‌ها برای جلوگیری از برگزاری انتخابات مجدد به کار گرفته شود و رهبران سیاسی با ذهنی باز وارد مذاکرات تشکیل دولت شوند.
این اظهارات را نباید به‌تنهایی اعتراف به فروپاشی ساختار قدرت دانست؛ بااین‌حال، وقتی رئیس‌جمهور از ضرورت جلوگیری از تکرار انتخابات سخن می‌گوید، می‌توان دریافت که خطر تداوم بن‌بست سیاسی به یکی از نگرانی‌های جدی نظام سیاسی تبدیل شده است.
انتخابات مجدد نیز راه‌حل قطعی نیست. وقتی اختلافات سیاسی عمیق باشد و هیچ‌یک از دو طرف نتواند اعتماد کافی برای تشکیل ائتلاف به دست آورد، تکرار انتخابات ممکن است همان معادله را با هزینه‌ای تازه بازتولید کند.
در چنین شرایطی، هشدار هرتزوگ را می‌توان تلاشی برای جلوگیری از انتقال بن‌بست پارلمانی به یک بحران طولانی‌تر در اداره کشور ارزیابی کرد.
کابوس اصلی نتانیاهو؛ پیروزی بدون قدرت تشکیل دولت
نتانیاهو با وجود کسب بیشترین کرسی‌ها برای حزب لیکود، با مسئله‌ای اساسی روبه‌روست: پیروزی در تعداد کرسی‌ها الزاماً به معنای توانایی تشکیل دولت نیست.
ائتلاف او ۵۳ کرسی دارد؛ بنابراین، برای رسیدن به اکثریت باید حمایت نمایندگان دیگری را جلب کند. در مقابل، مخالفان نیز با ۴۸ کرسی نمی‌توانند بدون همکاری یا حمایت بیرونی، دولت اکثریت تشکیل دهند.
از این منظر، انتخابات نه به پایان رقابت، بلکه به مرحله دشوارتری از آن منجر شده است؛ مرحله‌ای که در آن، مذاکره، معامله سیاسی و عبور از خطوط قرمز تعیین می‌کند چه کسی واقعاً قدرت اداره کشور را در اختیار خواهد گرفت.
این همان نقطه‌ای است که موقعیت انتخاباتی نتانیاهو با توان سیاسی او برای تشکیل دولت فاصله پیدا می‌کند.
احزاب عرب؛ بازیگران تعیین‌کننده معادله قدرت
یکی از مهم‌ترین نتایج این انتخابات، کسب مجموع ۱۹ کرسی توسط احزاب عرب است. این تعداد کرسی می‌تواند در محاسبات تشکیل دولت نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.
برای مخالفان نتانیاهو، همکاری با احزاب عرب یکی از مسیرهای احتمالی رسیدن به اکثریت است؛ اما این مسیر با موانع سیاسی و اختلافات جدی روبه‌روست. برخی رهبران جریان مخالف پیش‌تر مخالفت خود را با مشارکت احزاب عرب در دولت اعلام کرده‌اند.
بنابراین، تناقضی مهم شکل گرفته است: نیروهایی که خواهان کنار رفتن نتانیاهو هستند، برای رسیدن به قدرت ممکن است به حمایت گروه‌هایی نیاز پیدا کنند که همکاری با آنها برای بخشی از همین اردوگاه پذیرفتنی نیست.
این وضعیت، ظرفیت احزاب عرب برای اثرگذاری بر تصمیم‌های سیاسی را افزایش می‌دهد؛ هرچند تعداد کرسی‌ها به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که این احزاب بتوانند یک دولت جایگزین را به قدرت برسانند.
اهمیت ماجرا در همین‌جاست: معادله‌ای که زمانی عمدتاً درون اردوگاه‌های سیاسی یهودی تعریف می‌شد، اکنون بیش از گذشته به موضع احزاب عرب نیز وابسته شده است.
آیا جامعه اسرائیل در حال دوپاره شدن است؟
نتایج انتخابات، اختلافات سیاسی و دشواری تشکیل ائتلاف را آشکار کرده‌اند؛ اما برای نتیجه‌گیری قطعی درباره فروپاشی انسجام اجتماعی، باید محتاط بود.
بااین‌حال، تداوم اختلافات بر سر رهبری کشور، مناقشه بر سر همکاری با احزاب عرب و دشواری ایجاد یک ائتلاف پایدار می‌تواند شکاف‌های موجود را تشدید کند.
اگر هر انتخابات به میدان تقابل شدیدتر جناح‌ها تبدیل شود و هیچ توافقی برای اداره کشور شکل نگیرد، اعتماد عمومی به توانایی نظام سیاسی برای حل اختلافات کاهش می‌یابد.
در این شرایط، مسئله فقط اختلاف میان نتانیاهو و رقبای او نیست؛ پرسش بزرگ‌تر این است که آیا ساختار سیاسی اسرائیل می‌تواند در شرایط اختلافات عمیق، دولت‌هایی باثبات و برخوردار از پشتوانه کافی تشکیل دهد یا خیر.
مشارکت بالای ۷۷.۹ درصدی نیز باید در همین چارچوب بررسی شود. این میزان مشارکت می‌تواند نشانه اهمیت انتخابات برای جامعه باشد، اما به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که جامعه به سمت فروپاشی یا شورش داخلی حرکت می‌کند.
بحران سیاسی در کنار فشارهای امنیتی و اقتصادی
این بن‌بست در خلأ اتفاق نیفتاده است. جنگ‌های منطقه‌ای، نگرانی‌های امنیتی، هزینه‌های اقتصادی درگیری‌ها و اختلاف بر سر عملکرد دولت، زمینه‌هایی هستند که می‌توانند فشار بر نظام سیاسی را افزایش دهند.
اگر دولت آینده نتواند درباره مسائل امنیتی، اقتصادی و اجتماعی تصمیم‌های مؤثر بگیرد، اختلافات سیاسی ممکن است از سطح رقابت میان احزاب فراتر برود و به مسئله‌ای برای اداره کشور تبدیل شود.
بااین‌حال، نسبت دادن تمام مشکلات اقتصادی، مهاجرت یا احساس ناامنی به نتیجه انتخابات، بدون ارائه آمار مستقل و مستند، تحلیل را از اعتبار دور می‌کند. آنچه فعلاً می‌توان با اطمینان بیشتری گفت، این است که بن‌بست پارلمانی در شرایطی شکل گرفته که دولت آینده برای پاسخ‌گویی به مجموعه‌ای از چالش‌های مهم به پشتوانه سیاسی نیاز دارد.
سه سناریو پیش روی اسرائیل
سناریوی نخست؛ تشکیل دولت با ائتلاف‌سازی دشوار
نتانیاهو یا رقیب اصلی او ممکن است با مذاکره و جلب حمایت احزاب دیگر، راهی برای تشکیل دولت پیدا کند. این سناریو می‌تواند از برگزاری فوری انتخابات مجدد جلوگیری کند، اما دوام دولت به میزان انسجام ائتلاف بستگی خواهد داشت.
سناریوی دوم؛ تشکیل دولت با حمایت احزاب عرب
ائتلاف مخالف نتانیاهو ممکن است برای رسیدن به اکثریت، حمایت احزاب عرب را جلب کند. با وجود امکان عددی این مسیر، اختلافات سیاسی و مخالفت برخی رهبران جریان مخالف، تحقق آن را دشوار می‌کند.
سناریوی سوم؛ تداوم بن‌بست و انتخابات مجدد
اگر مذاکرات شکست بخورد و هیچ‌یک از طرفین نتواند دولت تشکیل دهد، احتمال رفتن به سمت انتخابات مجدد مطرح خواهد شد. در این صورت، اسرائیل با هزینه‌های سیاسی و اجرایی تازه روبه‌رو می‌شود؛ بدون آنکه تضمینی وجود داشته باشد انتخابات بعدی به اکثریتی روشن منجر شود.
در نتیجه، هشدار هرتزوگ را باید تلاشی برای جلوگیری از سناریوی سوم دانست؛ سناریویی که می‌تواند بی‌ثباتی سیاسی را طولانی‌تر کند.
جمع‌بندی؛ آیا بن‌بست سیاسی به بحران راهبردی تبدیل می‌شود؟
نتایج انتخابات نشان می‌دهد که نتانیاهو با وجود قرار گرفتن در صدر رقابت حزبی، اکثریت پارلمانی لازم برای تشکیل دولت را به دست نیاورده است. مخالفان او نیز بدون جلب حمایت بیرونی، در موقعیت مشابهی قرار دارند. در این میان، احزاب عرب با ۱۹ کرسی به یکی از عوامل مهم تعیین سرنوشت مذاکرات تبدیل شده‌اند.
از همین رو، سخنان هرتزوگ را می‌توان هشداری درباره هزینه‌های تداوم بن‌بست سیاسی دانست؛ هشداری که در آن، نگرانی از انتخابات مجدد با ضرورت رسیدن به توافقی برای اداره کشور پیوند خورده است.
اما آیا این وضعیت به معنای فروپاشی قریب‌الوقوع ساختار قدرت اسرائیل است؟ هنوز نه.
آنچه اکنون دیده می‌شود، بحرانی جدی در تشکیل دولت و آزمونی دشوار برای توان ائتلاف‌سازی نظام سیاسی است. تبدیل این بحران به تضعیف راهبردی بلندمدت، به عواملی مانند دوام بن‌بست، شدت شکاف‌های اجتماعی، وضعیت امنیتی و اقتصادی و توان رهبران برای رسیدن به توافق بستگی دارد.
بااین‌حال، یک واقعیت قابل انکار نیست: کسب کرسی بیشتر، زمانی به قدرت واقعی تبدیل می‌شود که بتوان از دل آن دولت ساخت. انتخابات اخیر نشان داده است که در اسرائیل، حتی پیشتازی در صندوق‌های رأی نیز لزوماً به معنای پایان بحران سیاسی نیست.
نویسنده:امین کائیدی شادگان- تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0