از گوادر تا کشمیر؛ آیا چابهار هند را به آستانه جنگ با پاکستان می‌برد؟

در حالی‌که هند و پاکستان سال‌هاست درگیر یک رقابت پنهان و بعضاً آشکار در مرزها و پرونده کشمیر هستند، تحولات ژئوپلیتیکی جدید مانند توسعه بندر چابهار توسط هند و تلاش برای اتصال به آسیای مرکزی از طریق ایران، موازنه سنتی قدرت در جنوب آسیا را برهم زده است. این گزارش به بررسی سناریویی می‌پردازد که چگونه موقعیت هند در چابهار می‌تواند تنش با پاکستان را تشدید و حتی مسیر را به‌سوی یک درگیری محدود یا گسترده هموار کند.

۱. چابهار در برابر گوادر؛ رقابت در دریا

بندر چابهار ایران که با مشارکت مستقیم هند توسعه یافته، عملاً رقیب استراتژیک بندر گوادر پاکستان شده است. گوادر تحت حمایت مالی و نظامی چین قرار دارد و بخشی از طرح «یک کمربند، یک راه» پکن است. از منظر ژئوپلیتیکی، این دو بندر اکنون نماد دو ائتلاف رقیب‌اند: هند–ایران در برابر چین–پاکستان.

۲. محاصره ژئوپلیتیکی پاکستان؟

با اتصال چابهار به خط‌آهن زاهدان و سپس آسیای مرکزی، هند به یک مسیر ترانزیتی معتبر به‌سوی اروپا و روسیه دست می‌یابد؛ مسیری که پاکستان را دور می‌زند. از دید نظامی–اقتصادی، این یک تهدید بلندمدت برای موقعیت منطقه‌ای پاکستان تلقی می‌شود.

۳. کشمیر، چابهار و سناریوی رویارویی

در صورتی‌که تنش در کشمیر مجدداً شعله‌ور شود (از جمله در نتیجه حملات مرزی یا تروریستی)، هند می‌تواند با استناد به «امنیت ترانزیتی» یا «پیشگیری از بی‌ثبات‌سازی منطقه»، عملیات محدود نظامی علیه پاکستان را توجیه کند. از سوی دیگر، پاکستان نیز ممکن است برای جلوگیری از تثبیت کامل چابهار، دست به حمله‌ای نمادین یا محدود بزند.

۴. بازیگران ثالث؛ چین، آمریکا و اسرائیل

چین به‌دلیل سرمایه‌گذاری گسترده در گوادر، به‌شدت نگران رقابت چابهار است. اسرائیل نیز به‌عنوان شریک نظامی هند، در توسعه تسلیحاتی این کشور نقش دارد. از سوی دیگر، آمریکا نیز ضمن مخالفت با پروژه‌های چین در پاکستان، از تقویت جایگاه هند در منطقه حمایت می‌کند.

۵. نتیجه‌گیری

چابهار دیگر فقط یک پروژه اقتصادی نیست، بلکه به یک مؤلفه امنیتی و ژئوپلیتیکی بدل شده که آینده روابط هند و پاکستان را شکل می‌دهد. اگرچه درگیری مستقیم بعید است، اما در صورت تشدید تنش‌ها در کشمیر، این بندر می‌تواند بهانه یا هدفی برای اقدامات نظامی متقابل شود.

نویسنده:امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانه‌ای