اوکراین؛ وقتی اینترنت خارجی به شریان حیاتی ارتش تبدیل می‌شود!

اوکراین؛ وقتی اینترنت خارجی به شریان حیاتی ارتش تبدیل می‌شود!

احتمال تمدیدنشدن قراردادهای ارتباطی ماهواره‌ای اوکراین، بار دیگر یکی از آسیب‌پذیری‌های راهبردی این کشور را آشکار کرده است؛ وابستگی بخش بزرگی از عملیات‌های نظامی به زیرساخت‌های ارتباطی خارج از مرزهای اوکراین.

در جنگ‌های مدرن، اینترنت دیگر صرفاً ابزاری برای ارتباطات روزمره نیست؛ بلکه به یکی از اجزای اصلی قدرت نظامی تبدیل شده است. از هدایت پهپادها و انتقال اطلاعات میدانی گرفته تا هماهنگی یگان‌ها، شناسایی اهداف و مدیریت عملیات، همگی به شبکه‌های ارتباطی پایدار وابستگی پیدا کرده‌اند.

اوکراین در جریان جنگ با روسیه، به‌شدت از ظرفیت شبکه ماهواره‌ای استارلینک و زیرساخت‌های ارتباطی تحت کنترل شرکت‌های خارجی استفاده کرده است. این وابستگی اگرچه در مقاطع مختلف به حفظ توان عملیاتی ارتش اوکراین کمک کرده، اما اکنون یک پرسش اساسی را مطرح می‌کند:

اگر روزی تصمیم‌گیرندگان خارج از مرزهای اوکراین، دسترسی این کشور به زیرساخت‌های ارتباطی را محدود کنند، چه بخشی از توان نظامی آن آسیب خواهد دید؟

قدرت نظامی بدون استقلال ارتباطی؛ یک نقطه ضعف راهبردی

مشکل اوکراین فقط احتمال قطع یا تمدیدنشدن یک قرارداد نیست؛ مسئله عمیق‌تر از این حرف‌هاست.

کشوری که بخش مهمی از توان عملیاتی ارتش خود را بر بستر فناوری، اینترنت ماهواره‌ای و خدمات ارتباطی کشورهای دیگر بنا کند، در شرایط بحرانی ممکن است با محدودیت‌هایی روبه‌رو شود که کنترل آن‌ها در اختیار خودش نیست.

در چنین شرایطی، حتی اگر تجهیزات نظامی، پهپادها و نیروی انسانی در اختیار کشور باشند، اختلال در ارتباطات می‌تواند هماهنگی و کارآمدی بخش‌هایی از این توان را کاهش دهد.

این یعنی قدرت نظامی صرفاً به تعداد موشک‌ها، پهپادها، جنگنده‌ها و نیروهای انسانی وابسته نیست؛ استقلال زیرساخت‌های ارتباطی و فناوری نیز بخشی از قدرت دفاعی کشورهاست.

درس اوکراین برای سایر کشورها

تجربه اوکراین باید برای کشورهای دیگر، به‌ویژه کشورهایی که احتمال ورود به درگیری‌های نظامی را می‌دهند، یک هشدار جدی باشد.

هیچ کشوری نباید شریان حیاتی ارتباطات نظامی خود را به تصمیمات یک شرکت خصوصی یا دولت خارجی گره بزند.

سرمایه‌گذاری در ماهواره‌های بومی، شبکه‌های ارتباطی مستقل، زیرساخت‌های جایگزین و توان داخلی فناوری، دیگر یک انتخاب لوکس یا پروژه‌ای بلندمدت نیست؛ بلکه بخشی از امنیت ملی است.

حتی کشورهای دارای قدرت نظامی قابل‌توجه نیز اگر در حوزه ارتباطات و فناوری وابسته باشند، ممکن است در زمان بحران با محدودیت‌های جدی مواجه شوند.

جمع‌بندی؛ استقلال نظامی بدون استقلال فناوری ممکن نیست

پرونده ارتباطات ماهواره‌ای اوکراین یک پیام روشن برای جهان دارد:

در جنگ‌های آینده، ممکن است کشوری در میدان نبرد شکست نخورده باشد، اما به دلیل وابستگی فناوری و ارتباطی، بخشی از توان عملیاتی خود را از دست بدهد.

اوکراین نشان می‌دهد که داشتن سلاح پیشرفته، بدون تضمین دسترسی مستقل به زیرساخت‌های حیاتی، نمی‌تواند تمام نیازهای یک ارتش مدرن را تأمین کند.

درس بزرگ این ماجرا برای سایر کشورها این است: قدرت نظامی را نمی‌توان بر زیرساختی بنا کرد که کلید روشن و خاموش آن در دست دیگران باشد.

نویسنده:امین کائیدی شادگان- تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک