امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانهای
قدرت مطلقه با چاشنی خاندان ؛ ساختار سیاسی عربستان چگونه کار میکند؟
قدرت مطلقه با چاشنی خاندان ؛ ساختار سیاسی عربستان چگونه کار میکند؟ پادشاه و ولیعهد؛ دو چهره، یک قدرت پادشاه کنونی عربستان، ملک سلمان بن عبدالعزیز، از سال ۲۰۱۵ در رأس حکومت قرار دارد. اما چهره اصلی قدرت، پسرش محمد بن سلمان (MBS) است که از سال ۲۰۱۷ بهعنوان ولیعهد، تقریباً کنترل تمام نهادهای اجرایی،
کرونا :
امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانهای
قدرت مطلقه با چاشنی خاندان ؛ ساختار سیاسی عربستان چگونه کار میکند؟
پادشاه و ولیعهد؛ دو چهره، یک قدرت
پادشاه کنونی عربستان، ملک سلمان بن عبدالعزیز، از سال ۲۰۱۵ در رأس حکومت قرار دارد. اما چهره اصلی قدرت، پسرش محمد بن سلمان (MBS) است که از سال ۲۰۱۷ بهعنوان ولیعهد، تقریباً کنترل تمام نهادهای اجرایی، امنیتی و اقتصادی کشور را در دست دارد. محمد بن سلمان، برخلاف شاهزادگان قبلی، نهتنها ولیعهد بلکه نخستوزیر عربستان نیز هست؛ ترکیبی که او را به رهبر اجرایی کامل تبدیل کرده است. این تمرکز قدرت، در تاریخ معاصر عربستان بیسابقه است.
خاندان آل سعود؛ ساختار درونی قدرت
نظام سیاسی عربستان بر پایه خاندان سلطنتی آل سعود شکل گرفته؛ خانوادهای گسترده با هزاران شاهزاده که طی دههها در مناصب امنیتی، اقتصادی و مذهبی ریشه دواندهاند. اما با ظهور محمد بن سلمان، معادله سنتی قدرت درون خاندان دچار شکاف شده است. پیش از بن سلمان، قدرت بین برادران پادشاه فعلی دست به دست میشد. اما او با کنار زدن عموزادهها و حتی بازداشت شاهزادگان بانفوذ (مانند محمد بن نایف)، مدل قدرت خانوادگی چرخشی را به مدل قدرت عمودی متمرکز تغییر داد.
ارتش، گارد ملی و اطلاعات؛ ستونهای قدرت در سایه
در عربستان، سه ساختار موازی نظامی وجود دارد که هرکدام نقش متفاوتی در توازن قدرت ایفا میکنند: نیروهای مسلح رسمی که از نظر کمّی قویترین هستند، گارد ملی که حافظ اصلی خاندان است، و سازمان اطلاعات عمومی که ابزار کنترلی نظام است. محمد بن سلمان با بازآرایی این ساختارها، گارد ملی را تضعیف و ساختارهای امنیتی جدیدی را تحت فرمان مستقیم خود ایجاد کرده است.
اصلاحات یا کنترل بیشتر؟ مدرنیزاسیون به سبک ولیعهد
محمد بن سلمان در ظاهر یک اصلاحطلب است؛ با دادن آزادیهایی مانند اجازه رانندگی زنان، برگزاری کنسرت و بازگشایی سینما. اما این اصلاحات در واقع با هدف کنترل فرهنگی جامعه انجام شده است. ولیعهد با ساختن طبقه متوسط شهری جدید و تضعیف نهادهای مذهبی سنتی، سعی دارد مشروعیت خود را تحکیم و پایههای سنتی قدرت را بازسازی کند.
چرا کودتا در عربستان محتمل است؟
در ظاهر، عربستان با قدرت مطلقه ولیعهدی مدرن و سرکوب همهجانبه، باثبات بهنظر میرسد. اما در باطن، مجموعهای از عوامل زمینهساز تزلزل هستند: رقابتهای درونخاندانی، نارضایتی قبایل سنتی، وابستگی شدید به نیروهای خارجی، و تمرکز بیش از حد قدرت در دستان یک فرد جوان. این عوامل میتوانند در شرایط بحرانی به گسست ساختار منجر شوند.
جمعبندی: آرامش قبل از طوفان؟
ساختار قدرت عربستان در دهه گذشته وارد فاز تمرکز مطلق شده است. ولیعهد، همزمان فرمانده نظامی، پادشاه عملی، نخستوزیر اجرایی و اصلاحطلب فرهنگی است. اما همین تمرکز قدرت، اگر تعادل درونی خاندان را بیش از این بر هم زند، خود میتواند به زمینه کودتا تبدیل شود. در ادامه این پرونده، مسیرهای احتمالی چنین تحولی را بررسی خواهیم کرد.
نویسنده:امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانهای
برچسب ها :
ناموجود- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0