وقتی واشنگتن به بن‌بست رسید؛ پروژه جنگ با ایران این‌بار در اروپا کلید می‌خورد؟

وقتی واشنگتن به بن‌بست رسید؛ پروژه جنگ با ایران این‌بار در اروپا کلید می‌خورد؟

به نظر می‌رسد پروژه جنگ‌طلبی علیه ایران وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ مرحله‌ای که در آن، پس از ناکامی در همراه‌کردن کامل آمریکا و اسرائیل با اهداف سیاسی برخی جریان‌های سلطنت‌طلب، اکنون نگاه‌ها به سمت پایتخت‌های اروپایی چرخیده است.

مسئله فقط یک دیدار سیاسی یا چند موضع‌گیری رسانه‌ای نیست؛ مسئله تلاش برای بین‌المللی‌کردن یک روایت سیاسی و تبدیل آن به ابزار فشار علیه ایران است.

رضا پهلوی که پیش‌تر تلاش کرده بود حمایت آمریکا و اسرائیل را برای تغییر معادلات سیاسی ایران جلب کند، اکنون در حال گسترش همین مسیر به اروپا است. درخواست از رهبران اروپایی برای افزایش فشار بر ایران، در شرایطی مطرح می‌شود که منطقه همچنان با پیامدهای تنش‌های نظامی و امنیتی دست‌وپنجه نرم می‌کند.

اروپا؛ مقصد تازه لابی جنگ

پرسش اساسی اینجاست: آیا اروپا قرار است براساس واقعیت‌های میدانی و گزارش‌های مستقل تصمیم بگیرد یا تحت تأثیر روایت‌هایی قرار خواهد گرفت که پیش‌تر نیز برای متقاعدکردن واشنگتن و تل‌آویو به کار گرفته شده‌اند؟

تجربه نشان داده است که تصمیم‌های بزرگ نظامی، اگر بر پایه اطلاعات ناقص، تحلیل‌های جهت‌دار و برآوردهای غیرواقعی اتخاذ شوند، می‌توانند هزینه‌هایی به‌مراتب سنگین‌تر از پیش‌بینی اولیه ایجاد کنند.

نمونه تاریخی آن را می‌توان در جنگ عراق مشاهده کرد؛ جایی که ادعاهای مربوط به تسلیحات کشتار جمعی، به یکی از توجیهات اصلی حمله آمریکا و متحدانش تبدیل شد، اما بعدها بخش مهمی از این ادعاها بی‌اساس از آب درآمد.

بنابراین اروپا باید پیش از هرگونه تصمیم‌گیری، میان اطلاعات امنیتی مستقل و تبلیغات سیاسی جریان‌های مخالف ایران تمایز قائل شود.

ضعف سواد اطلاعاتی یا تسلیم در برابر روایت سیاسی؟

نمی‌توان صرفاً ادعا کرد که اروپایی‌ها از آمریکایی‌ها یا اسرائیلی‌ها اطلاعات کمتری دارند؛ اما یک واقعیت مهم وجود دارد: دسترسی به اطلاعات، الزاماً به معنای درک صحیح از تحولات منطقه نیست.

حتی پیشرفته‌ترین دستگاه‌های اطلاعاتی نیز ممکن است تحت تأثیر منابع جهت‌دار، تحلیل‌های اشتباه و عملیات فریب قرار بگیرند.

اروپا اگر تصور کند با تکرار نسخه‌های سیاسی واشنگتن و تل‌آویو می‌تواند معادلات ایران را تغییر دهد، ممکن است خود را وارد بحرانی کند که نه شناخت دقیقی از ابعاد آن دارد و نه لزوماً توانایی کنترل پیامدهایش را.

رضا پهلوی؛ از لابی در واشنگتن تا جست‌وجوی حمایت در اروپا

در این میان، پرسش سیاسی مهمی مطرح است: اگر یک جریان سیاسی برای تحقق اهداف خود به حمایت قدرت‌های خارجی و حتی فشار نظامی متوسل شود، چه تضمینی وجود دارد که منافع ملی ایران در اولویت برنامه‌هایش قرار داشته باشد؟

درخواست فشار خارجی، به‌ویژه زمانی که پای گزینه نظامی به میان می‌آید، دیگر صرفاً یک رقابت سیاسی نیست؛ بلکه می‌تواند سرنوشت میلیون‌ها شهروند و آینده یک کشور را تحت تأثیر قرار دهد.

مخالفت با جمهوری اسلامی، به‌خودی‌خود به معنای موافقت با حمله نظامی به ایران نیست. این دو موضوع باید از یکدیگر تفکیک شوند.

اروپا مراقب باشد در زمین دیگران بازی نکند

اروپا باید یک سؤال اساسی را از خود بپرسد:

اگر اطلاعات ارائه‌شده از سوی لابی‌های جنگ‌طلب اشتباه باشد، چه کسی مسئول پیامدهای آن خواهد بود؟

آیا قرار است امنیت اروپا، اقتصاد این قاره، بازار انرژی و ثبات خاورمیانه قربانی محاسبات سیاسی گروه‌هایی شود که خودشان هیچ مسئولیتی در قبال هزینه‌های یک جنگ گسترده نمی‌پذیرند؟

ایران کشوری نیست که بتوان پیامدهای تقابل نظامی با آن را صرفاً در مرزهای جغرافیایی‌اش محدود کرد. هرگونه درگیری گسترده می‌تواند بر امنیت انرژی، مسیرهای تجاری، بازارهای جهانی و معادلات امنیتی منطقه تأثیر بگذارد.

جمع‌بندی؛

آنچه امروز اهمیت دارد، صرفاً تحرکات سیاسی رضا پهلوی در اروپا نیست؛ بلکه شکل‌گیری احتمالی یک زنجیره جدید از فشار سیاسی و امنیتی علیه ایران است.

اگر دیروز واشنگتن و تل‌آویو مخاطب روایت‌های جنگ‌طلبانه بودند، امروز نباید اجازه داد همان روایت‌ها بدون راستی‌آزمایی در پایتخت‌های اروپایی بازتولید شوند.

اروپا باید بداند که تبدیل‌شدن به سکوی پرتاب یک جنگ جدید، نه نشانه قدرت دیپلماتیک است و نه تضمینی برای تحقق اهداف سیاسی مخالفان ایران.

تغییر حکومت با تصمیم مردم یک کشور اتفاق می‌افتد، نه با آمارهای مشکوک، لابی‌های خارجی و دعوت به جنگ.

نویسنده:امین کائیدی شادگان- تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک