افول بازدارندگی آمریکا ، ناتو و اعلام بی‌اعتمادی رسمی به یک پیمان نظامی 

افول بازدارندگی آمریکا ، ناتو و اعلام بی‌اعتمادی رسمی به یک پیمان نظامی

آغاز خطر فروپاشی انرژی آمریکا

آنچه امروز در رفتار آمریکا دیده می‌شود، مجموعه‌ای از بحران‌های جداگانه نیست؛ ما با یک روند واحد طرفیم: فرسایش هم‌زمان انرژی، امنیت و اعتماد جهانی به آمریکا. وقتی این سه محور با هم دچار اختلال می‌شوند، دیگر نمی‌توان از «قدرت باثبات» حرف زد؛ این نقطه آغاز افول است، نه با انفجار، بلکه با تحلیل رفتن.

درگیری نیروهای وابسته به جولانی با نیروهای آمریکایی در سوریه، یک اتفاق میدانی ساده نیست. این درگیری نشان می‌دهد آمریکا حتی بر نیروهایی که روزی ابزار نفوذش بودند، کنترل کامل ندارد. مهم‌تر از خود درگیری، این واقعیت است که جولانی اختیار نیروهایش را از دست داده. وقتی نیروی نیابتی خودسر می‌شود، هزینه مستقیم به حامی برمی‌گردد و نظم نیابتی فرو می‌ریزد.

پای ترکیه در میان است؛ نه به‌عنوان متحد فرمان‌بردار، بلکه بازیگری با منافع مستقل و متغیر. روسیه هم نظاره‌گر منفعل نیست؛ جای پایش را حفظ کرده و منتظر اشتباه رقباست. سوریه امروز به میدان تجمع بازیگران متضاد تبدیل شده؛ میدانی که به‌درستی می‌توان گفت ۷۲ ملت در آن جمع شده‌اند. در چنین صحنه‌ای، آمریکا دیگر کارگردان نیست؛ یکی از بازیگران گرفتار ازدحام است.

این تحولات را باید کنار بحران انرژی آمریکا گذاشت. مصادره نفتکش‌ها، مصرف ذخایر استراتژیک، ناامن‌سازی مسیرهای انرژی و حالا بی‌ثباتی میدانی در سوریه، همگی نشانه یک واقعیت‌اند: اطمینان راهبردی آمریکا از بین رفته است. وقتی انرژی ناامن می‌شود و میدان هم از کنترل خارج، فشار به مرکز شروع می‌شود.

در همین نقطه، خبر جدید از اوکراین معنا پیدا می‌کند. اعلام زلنسکی مبنی بر انصراف از پیوستن به ناتو، فقط یک موضع‌گیری دیپلماتیک نیست؛ این اعلام بی‌اعتمادی رسمی به چتر امنیتی آمریکا و ناتوست. کشوری که برای غرب جنگید، هزینه داد و ویران شد، حالا به این نتیجه رسیده که ناتو تضمین واقعی نیست. این یعنی افول بازدارندگی، آن هم به‌صورت علنی.

وقتی اوکراین عقب می‌کشد و سوریه از کنترل خارج می‌شود، ما با دو جبهه متفاوت اما یک پیام واحد روبه‌رو هستیم: نظم نیابتی آمریکا در حال فرسایش است. هم در شرق اروپا، هم در غرب آسیا، متحدان یا ابزارها دیگر مطمئن نیستند یا قابل کنترل کامل نیستند. این همان مسیری است که پیش‌تر پیمان‌های بزرگ را از درون تهی کرده است.

و اینجاست که نفع ایران روشن می‌شود.

ایران این خطر را زودتر فهمیده است. به همین دلیل، در سوریه وارد بازی هیجانی نشده و شتاب‌زده عمل نمی‌کند. نه عقب‌نشینی پرهزینه، نه مداخله پرسر و صدا. ایران نظاره‌گر فعال است؛ چون می‌داند زمان به ضرر آمریکاست. در میدانی که ۷۲ ملت حضور دارند، بازیگر برنده کسی است که کم‌هزینه، صبور و محاسبه‌گر باشد.

همان‌طور که خبر انصراف اوکراین از ناتو نشان داد، اعتماد به آمریکا در حال ترک خوردن است. هر ترک جدید، فشار را از حاشیه به مرکز منتقل می‌کند. ایران اجازه می‌دهد تناقض‌های آمریکا، ترکیه، نیروهای نیابتی و حتی ناتو، خودشان را آشکار کنند.

آغاز خطر فروپاشی انرژی آمریکا، فقط یک تیتر نیست؛ توصیف لحظه‌ای است که بحران انرژی، بی‌ثباتی میدانی و فروپاشی اعتماد به هم وصل می‌شوند. سوریه و اوکراین دو جغرافیای متفاوت‌اند، اما یک پیام دارند: دوران اطمینان به آمریکا رو به پایان است.

و ایران، برخلاف بسیاری، این را فهمیده است؛
نه برای جشن گرفتن،
بلکه برای کم‌هزینه عبور کردن از دوران افول دیگران.

نویسنده:امین کائیدی شادگان- تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک