پول، پیمان و بی‌اعتمادی؛ آیا ائتلاف نظامی عربستان در آزمون یمن دچار شکاف شده است؟

پول، پیمان و بی‌اعتمادی؛ آیا ائتلاف نظامی عربستان در آزمون یمن دچار شکاف شده است؟

یکی از مسائل مهم در تحولات نظامی یمن، تفاوت میان داشتن نیروی نظامی و برخورداری از یک نیروی واقعاً منسجم است.

عربستان در سال‌های گذشته تلاش کرده با هزینه‌های سنگین، مجموعه‌ای از نیروهای داخلی و خارجی را در کنار خود سازمان‌دهی کند؛ اما این نیروها از نظر انگیزه، منافع، سابقه دشمنی، ساختار فرماندهی و میزان وفاداری یکسان نیستند.

باید میان ارتش رسمی عربستان، نیروهای دولتی یمن، گروه‌های مسلح هم‌پیمان و نیروهای خارجی مانند پاکستان تفاوت قائل شد.

اما یک سؤال اساسی وجود دارد:

وقتی نیروهای پاکستانی در یک عملیات وارد میدان می‌شوند و بنا بر روایت‌های مطرح‌شده، پس از مقاومت طرف مقابل مجبور به عقب‌نشینی می‌شوند، چرا باید انتظار داشته باشند تمام بار جنگ را نیروهای عربستان به دوش بکشند؟

اگر ادعای نرسیدن کمک از سوی نیروهای عربستان در این عملیات درست باشد، موضوع فراتر از یک شکست یا عقب‌نشینی نظامی است؛ این اتفاق می‌تواند نشانه‌ای از مشکل هماهنگی، اعتماد و تقسیم مسئولیت میان متحدان باشد.

چهار مشکل اساسی در چنین ائتلافی

اول؛ پول، تضمین‌کننده جان‌فشانی نیست.

نیرویی که برای منافع مالی وارد جنگ شده، طبیعتاً میان دستمزد و خطر مرگ محاسبه می‌کند. البته این موضوع درباره همه نیروهای قراردادی صدق نمی‌کند، اما نمی‌توان انگیزه اقتصادی را نادیده گرفت.

دوم؛ اعتماد میان نیروهای ناهمگون دشوار است.

نیروهایی که سابقه دشمنی، اختلافات سیاسی یا رقابت بر سر منابع دارند، ممکن است در شرایط عادی کنار هم قرار بگیرند؛ اما در میدان جنگ، میزان اعتماد واقعی آنها آزمایش می‌شود.

سوم؛ پیمان دفاعی با مشارکت در جنگ تهاجمی متفاوت است.

پاکستان ممکن است متعهد به دفاع از خاک عربستان باشد، اما این تعهد لزوماً به معنای پذیرش تمام هزینه‌های جنگ زمینی در یمن نیست.

چهارم؛ هر متحدی منافع خودش را دارد.

پاکستان، عربستان و گروه‌های مسلح یمنی هرکدام محاسبات سیاسی و نظامی خود را دارند. هیچ ائتلافی را نمی‌توان صرفاً بر اساس اعلام حمایت و امضای توافق‌نامه ارزیابی کرد.

درس مهم جنگ یمن

عربستان باید میان خرید تجهیزات، جذب نیرو، تشکیل ائتلاف و ایجاد اعتماد نظامی تفاوت قائل شود.

در میدان جنگ، هیچ‌کس صرفاً به دلیل دریافت حقوق یا امضای یک توافق‌نامه حاضر نیست تمام هزینه‌های تصمیمات نظامی متحد خود را بپردازد.

نیرویی که به فرماندهی اعتماد ندارد، متحدی که حاضر به پذیرش خطر نیست و گروهی که منافعش را در ادامه جنگ جست‌وجو می‌کند، الزاماً یک ارتش متحد و هماهنگ تشکیل نمی‌دهند.

جنگ یمن بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است: آیا می‌توان با پول و پیمان، اعتماد و وفاداری نظامی خرید؟

نویسنده:امین کائیدی شادگان- تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک