پیروزی در میدان افکار عمومی؛ وقتی ایران میان دولت آمریکا و مردم آمریکا تفاوت قائل شد

پیروزی در میدان افکار عمومی؛ وقتی ایران میان دولت آمریکا و مردم آمریکا تفاوت قائل شد

یکی از ابعاد کمتر بررسی‌شده تقابل ایران و آمریکا، تفاوت در نوع نگاه به مردم عادی طرف مقابل است؛ موضوعی که می‌تواند پیامدهایی فراتر از میدان نظامی داشته باشد.

در جریان جنگ، ایران با تلفات انسانی سنگینی روبه‌رو شد. با این حال، سیاست اعلامی ایران بر این مبنا قرار داشت که میان دولت آمریکا، ساختار نظامی این کشور و مردم عادی آمریکا تفاوت وجود دارد.

این همان چیزی است که می‌توان از آن با عنوان «تقابل به مثل انسانی» یاد کرد.

۱. پاسخ به حمله، بدون انتقام‌گیری از مردم

وقتی هزاران ایرانی در جریان حملات آمریکا و اسرائیل جان خود را از دست دادند، مطالبه انتقام در جامعه ایران کاملاً قابل درک بود.

اما تقابل به مثل الزاماً به معنای کشتن تعداد مشابهی از مردم طرف مقابل نیست.

ایران می‌توانست مردم آمریکا را در جایگاه دشمن قرار دهد، اما چنین رویکردی نه‌تنها از نظر انسانی قابل دفاع نبود، بلکه می‌توانست جامعه آمریکا را پشت سیاست‌های جنگی دولت خود متحد کند.

تفکیک میان مردم و دولت، یک انتخاب انسانی و در عین حال دارای پیامدهای سیاسی و راهبردی بود.

۲. انتخابات آمریکا؛ هزینه سیاسی جنگ

تحولات انتخاباتی و نظرسنجی‌های آمریکا نشان داد که مخالفت با ادامه جنگ ایران در بخش بزرگی از جامعه آمریکا وجود دارد.

نکته مهم این است که مخالفت با جنگ الزاماً به معنای حمایت از جمهوری اسلامی نیست؛ اما نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از مردم آمریکا حاضر نیستند برای اهداف نظامی و سیاسی دولت خود هزینه انسانی و اقتصادی بیشتری بپردازند.

این دقیقاً همان نقطه‌ای است که سیاست خارجی ایران می‌تواند از آن بهره ببرد.

۳. اگر ایران مردم آمریکا را هدف قرار می‌داد چه اتفاقی می‌افتاد؟

تصور کنیم ایران در پاسخ به تلفات انسانی خود، عمداً شهروندان عادی آمریکا را هدف قرار می‌داد.

در چنین شرایطی:

• احتمال شکل‌گیری موجی از خشم عمومی علیه ایران افزایش می‌یافت.
• دولت آمریکا فرصت بیشتری برای بسیج افکار عمومی پیدا می‌کرد.
• اختلافات داخلی آمریکا ممکن بود تحت تأثیر یک تهدید خارجی قرار بگیرد.
• مخالفان جنگ در آمریکا برای دفاع از موضع خود با دشواری بیشتری روبه‌رو می‌شدند.
• ایران بخشی از سرمایه اخلاقی و سیاسی خود را از دست می‌داد.

بنابراین، خودداری از هدف قرار دادن مردم عادی آمریکا صرفاً یک ملاحظه اخلاقی نبود؛ می‌توانست یک انتخاب هوشمندانه در مدیریت تقابل نیز باشد.

۴. قدرت واقعی فقط در موشک و پهپاد خلاصه نمی‌شود

قدرت یک کشور را نباید فقط با تعداد موشک‌ها، پهپادها، تلفات دشمن یا میزان تخریب سنجید.

کشوری که بتواند هم‌زمان:

• از منافع و امنیت خود دفاع کند؛
• به اهداف نظامی طرف مقابل پاسخ دهد؛
• مردم عادی را از دایره دشمنی خارج نگه دارد؛
• از تبدیل اختلاف سیاسی به دشمنی ملت‌ها جلوگیری کند؛
• و در افکار عمومی جهان برای خود فرصت ایجاد کند؛

در حال استفاده از ابعاد مختلف قدرت ملی است.

البته این سیاست زمانی اعتبار بیشتری پیدا می‌کند که در عمل نیز از غیرنظامیان، فارغ از ملیت و تابعیتشان، محافظت شود.

۵. دستاوردی که شاید از میدان جنگ مهم‌تر باشد

ایران با مردم آمریکا اختلاف تمدنی یا جنگی ذاتی ندارد. اختلاف اصلی بر سر سیاست‌های دولت آمریکا و مداخلات نظامی آن است.

این پیام اگر به‌درستی منتقل شود، می‌تواند مرزهای تبلیغاتی جنگ را تغییر دهد.

مردم آمریکا ممکن است همچنان با سیاست‌های داخلی و خارجی ایران مخالف باشند، اما در عین حال با جنگ علیه ایران نیز مخالفت کنند.

این تفاوت بسیار مهم است.

نتیجه‌گیری: ایران نباید برای شکست سیاست‌های واشنگتن، ملت آمریکا را به دشمن خود تبدیل کند.

شاید یکی از مهم‌ترین دستاوردهای راهبردی ایران همین باشد که بتواند در برابر حملات نظامی پاسخ دهد، اما از انتقام‌گیری کورکورانه و هدف قرار دادن مردم عادی خودداری کند.

تقابل به مثل انسانی یعنی اگر دولت آمریکا به ایران حمله کرد، پاسخ ایران متوجه سیاست جنگی و اهداف نظامی آن باشد، نه مردمی که در تصمیم‌گیری برای آغاز جنگ نقشی نداشته‌اند.

اگر مخالفت با جنگ در جامعه آمریکا گسترش پیدا کند، ایران با یک دستاورد مهم روبه‌رو خواهد شد: افزایش هزینه سیاسی جنگ برای واشنگتن، بدون آنکه مجبور باشد مردم آمریکا را دشمن خود کند.

گاهی بزرگ‌ترین پیروزی در جنگ، افزایش تعداد کشته‌های طرف مقابل نیست؛ بلکه جلوگیری از تبدیل دو ملت به دشمن یکدیگر است.

نویسنده:امین کائیدی شادگان- تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک