وقتی امپراتوری به عقب برمی‌گردد، به حیاط خلوتش چنگ می‌زند

امروز با الگوی کلاسیک رفتار یک قدرت در آستانه افول روبه‌رو می‌شویم. بگذار شفاف و بی‌ملاحظه بازش کنیم:

وقتی امپراتوری به عقب برمی‌گردد، به حیاط خلوتش چنگ می‌زند

اگر فرض بگیریم آمریکا به‌دنبال مهار یا حتی بلعیدن ونزوئلاست، این اقدام را نباید جداگانه دید. ونزوئلا فقط یک کشور نیست؛

• بزرگ‌ترین ذخایر اثبات‌شده نفت جهان را دارد
• دروازه انرژی آمریکای لاتین است
• و کلید فشار مجدد بر کوبا

این دقیقاً همان منطق دوران افول است:
وقتی دیگر نمی‌توانی جهان را کنترل کنی، تلاش می‌کنی اطراف خودت را قفل کنی.

ونزوئلا برای آمریکا «تهدید ایدئولوژیک» نیست؛ منبع انرژیِ کنترل‌نشده است. کوبا هم دیگر خطر نظامی نیست؛ نماد سرپیچی تاریخی است. اگر ونزوئلا مهار شود، کوبا دوباره خفه می‌شود؛ نه با تانک، بلکه با بنزین و غذا. این یعنی بازگشت به سیاست قرن بیستم، آن هم در قرن بیست‌ویکم.

و حالا کانادا.

درگیری با کانادا—حتی در سطح اقتصادی، امنیتی یا سیاسی—نشانه‌ای بسیار خطرناک‌تر است. کانادا دشمن نیست، متحد کلاسیک است. وقتی امپراتوری با متحدان نزدیکش دچار اصطکاک می‌شود، یعنی مرکز ثقل نظم در حال لرزش است. این همان مرحله‌ای است که شوروی هم تجربه کرد؛ زمانی که دیگر حتی بلوک شرق هم یکپارچه نبود.

اینجا دوباره باید به روشنفکر ایرانی گفت:
این‌ها نشانه قدرت افسارگسیخته نیست؛ نشانه قدرت مضطرب است.

امام خمینی(ره) وقتی از افول شوروی گفت، از کمبود نان یا موشک حرف نزد؛ از بن‌بست تمدنی گفت. امروز هم آیت‌الله خامنه‌ای وقتی از افول آمریکا سخن می‌گوید، منظورش سقوط ناگهانی نیست؛ منظورش همین صحنه‌هاست:

• امنیتی‌کردن نفت
• مصادره اموال در دریا
• فشار بر حیاط خلوت
• و تنش با متحدان

اگر آمریکا مطمئن بود، سراغ ونزوئلا نمی‌رفت؛ بازار را تنظیم می‌کرد.
اگر مطمئن بود، کوبا را رها می‌کرد تا در تاریخ حل شود.
اگر مطمئن بود، با کانادا دچار اصطکاک نمی‌شد.

اما آمریکا مطمئن نیست.

و اینجاست که «قصه عجیب» شکل می‌گیرد:
قدرتی که روزی جهان را مهندسی می‌کرد، حالا مشغول بستن پنجره‌های اطراف خانه خودش است. این دقیقاً همان مرحله‌ای است که افول‌ها در آن قابل دیدن می‌شوند؛ نه برای توده‌ها، بلکه برای کسانی که هنوز توان تشخیص روند دارند.

این تحلیل، نه پیشگویی است و نه آرزو.
این فقط خواندن نقشه‌ای است که تاریخ بارها قبل از این هم رسم کرده است.

نویسنده:امین کائیدی شادگان- تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک