جان کودک یا اسیر؟ روایت وارونه رنج در جنگ غزه

جان کودک یا اسیر؟ روایت وارونه رنج در جنگ غزه

امین کائیدی شادگان – تحلیلگر ژئوپلیتیک و رسانه
کرونا نیوز | www.koronanews.ir

در بحبوحه یکی از خونبارترین جنگ‌های قرن بیست‌ویکم، پرسشی تلخ و عجیب در فضای رسانه‌ای غرب طنین‌انداز شده است:
گرسنگی اسرای اسرائیلی در غزه مهم‌تر است یا جان کودکان گرسنه و محصور فلسطینی؟

ساده‌انگارانه است اگر گمان کنیم این فقط یک پرسش انسانی است. در واقع، این سؤال به‌ظاهر اخلاقی، پرده‌ای است بر جنگی روایت‌محور که از مدت‌ها پیش در اتاق‌های خبر، اتاق‌های فکر و پشت میزهای تبلیغاتی جهان غرب آغاز شده است. جنگی برای مصادره رنج، اولویت‌بخشی به «دردِ انتخابی» و انکار سیستماتیک فاجعه‌ای که بر مردم غزه می‌گذرد.

واقعیت چیست؟

بیش از ۵۰۰ روز است که مردم غزه در محاصره کامل به‌سر می‌برند؛ آب، غذا، دارو، سوخت، برق و حتی ورود خبرنگاران مستقل عملاً متوقف شده است. در این میان، سازمان‌های بین‌المللی بارها هشدار داده‌اند که کودکان فلسطینی در وضعیت بحرانی سوءتغذیه، بی‌سرپناهی و مرگ خاموش قرار دارند.

در سوی دیگر، بحثی به‌ظاهر انسانی درباره اسرای اسرائیلی در غزه مطرح شده است؛ آن هم از سوی همان رسانه‌هایی که نه فقط سکوت در برابر جنایت را پیشه کرده‌اند، بلکه در حال اشک ریختن برای سربازانی هستند که در جنگی نظامی مشارکت داشته‌اند و اکنون در اسارتند.

آیا دردها با هم برابرند؟

بر پایه حقوق بین‌الملل، هم اسرا و هم غیرنظامیان از حمایت‌هایی خاص برخوردارند. اما تفاوت زمانی آغاز می‌شود که منابع حیاتی در یک منطقه جنگی با قطع کامل مواجه می‌شود. در چنین شرایطی، گرسنگی و مرگ کودکان – که هیچ نقشی در جنگ ندارند – نسبت به رنج اسرا که بخشی از یک منازعه مسلحانه‌اند، اولویت اخلاقی و انسانی مطلق دارد.

اسیر اسرائیلی اگر گرسنه است، بخشی از آن نتیجه سیاست‌های کشور متبوعش است که با محاصره کامل، اجازه ورود غذا به غزه را نمی‌دهد. این بازی خطرناک، قربانیان اصلی‌اش را میان غیرنظامیان فلسطینی جست‌وجو می‌کند، نه در سلول‌های مخفی حماس.

رسانه‌های غربی؛ انتخاب درد یا مهندسی همدردی؟

چگونه است که رسانه‌های غربی – از نیویورک تایمز تا بی‌بی‌سی – با حساسیتی بی‌نظیر درباره حال روحی و جسمی یک اسیر اسرائیلی گزارش تهیه می‌کنند، اما حاضر نیستند تصویر زنی فلسطینی را که کودک مرده‌اش را در آغوش گرفته، منتشر کنند؟
چگونه است که سلبریتی‌های غربی برای آزادی اسرا کمپین راه می‌اندازند اما درباره نوزادانی که در بیمارستان بدون دستگاه تنفس می‌میرند، لب فروبسته‌اند؟

پاسخ روشن است: در جنگ روایت‌ها، رنج نیز سیاسی است. در این نظام رسانه‌ای، رنج «خودی» بزرگ‌نمایی می‌شود و رنج «دیگری» سانسور. اشک برای اسیر اسرائیلی، ابزار توجیه بمباران بیمارستان‌هاست. همدردی گزینشی، سلاح جدیدی است که جای بمب را گرفته است.

کدام رنج، کدام انسانیت؟

رنج کودک فلسطینی نه به خاطر مشارکت در جنگ، که به‌دلیل تولد در سرزمینی محصور، با سیاستی آپارتایدگونه، در آتش و محاصره گرفتار شده است. این کودک، انتخاب نکرده که بخشی از مقاومت باشد. اما اسیر اسرائیلی، جزئی از ارتشی است که در عملیات‌های نظامی دست داشته، و اسارتش در یک چارچوب جنگی رخ داده است.

آیا عدالت جهانی، نباید پیش از پرداختن به اسرای نظامی، بر رنج غیرنظامیان تمرکز کند؟ آیا نظام بین‌الملل هنوز این توان را دارد که صدای بی‌صدایان باشد؟

جمع‌بندی: نبرد برای تصاحب اخلاق

این‌که گرسنگی اسرای اسرائیلی مهم است یا گرسنگی کودکان فلسطینی، در ظاهر یک معمای اخلاقی است، اما در واقع یک بازی سیاسی با واژگان و اولویت‌هاست. در جهانی که رسانه‌ها تصمیم می‌گیرند کدام انسان «ارزش اشک» دارد، باید از خود پرسید:
آیا ما به‌جای انسانیت، در حال مصرف نسخه‌های بسته‌بندی‌شده همدردی نیستیم؟

تا زمانی که رسانه‌های جهانی در روایت درد، جانب‌دارانه عمل می‌کنند، هیچ صلح پایداری در راه نیست.
آزادی، با اشک‌های انتخابی نمی‌آید.

نویسنده: