اگر غزه سلاح اتمی داشت؛ واکنش ناتو و سازمان ملل چگونه می‌بود؟

اگر غزه دارای سلاح اتمی بود (ولو فرضی یا نمادین)، واکنش ناتو و سازمان ملل به فاجعه انسانی قحطی و محاصره، احتمالاً کاملاً متفاوت با وضعیت فعلی می‌بود. در این سناریوی فرضی، معادلات قدرت و ملاحظات ژئوپلیتیکی به‌کلی تغییر می‌کرد. در ادامه، تحلیل این فرضیه را از سه زاویه بررسی می‌کنیم:

۱. تغییر در رفتار ناتو: از بی‌تفاوتی به مداخله

اگر غزه دارای قابلیت بازدارندگی اتمی بود، حتی در سطح تهدید یا مظنون بودن به آن، ناتو دیگر نمی‌توانست همچون امروز، تنها نظاره‌گر قحطی و مرگ جمعی باشد. دلایل:
– نگرانی امنیتی برای اسرائیل و اروپا: ناتو که خود را ضامن امنیت غرب می‌داند، با مشاهده قدرت اتمی در اختیار یک بازیگر غیردولتی یا مقاومت‌محور، احتمالاً وارد مرحله‌ای از تحرک سیاسی یا حتی نظامی محتاطانه می‌شد.
– احتمال آغاز مذاکرات پشت‌پرده یا فشار به اسرائیل برای کاهش خشونت: برای جلوگیری از تشدید بحران، ناتو می‌توانست از مسیر دیپلماسی یا حتی فشار بر تل‌آویو برای کاهش محاصره استفاده کند.
– تغییر لحن رسانه‌ای و رویکرد سیاسی: غزه دیگر قربانی مطلق نبود؛ بلکه به بازیگری بازدارنده بدل می‌شد و غرب مجبور به تعامل بازدارنده-همکارانه با آن می‌شد.

۲. رفتار متفاوت سازمان ملل: از بیانیه به عمل

اگر غزه سلاح اتمی داشت، سازمان ملل نمی‌توانست در سطح «ابراز نگرانی» متوقف بماند:
– افزایش فشار برای آتش‌بس یا ایجاد کریدور انسانی: سازمان ملل برای جلوگیری از درگیری اتمی و پاسخ غیرقابل‌پیش‌بینی، احتمالاً به‌صورت فعال‌تری برای برقراری آتش‌بس و رفع قحطی فشار می‌آورد.
– ورود مستقیم آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA): برای بررسی وجود سلاح و خلع احتمالی آن، مسیر مذاکرات اجباری باز می‌شد، که می‌توانست نوعی تضمین بقای انسانی و سیاسی برای غزه فراهم کند.
– تهدید امنیتی به‌عنوان عامل مشروعیت غزه: در این حالت، سازمان ملل شاید برای اولین‌بار مجبور به به‌رسمیت شناختن نقش سیاسی غزه به‌عنوان یک بازیگر هسته‌ای می‌شد – چیزی که امروز کاملاً از آن دریغ می‌شود.

۳. تغییر در توازن رسانه‌ای و افکار عمومی

– در صورت برخورداری غزه از سلاح اتمی، دیگر روایت قربانی صرف بودن جای خود را به توازن تهدید متقابل می‌داد.
– رسانه‌های غربی نمی‌توانستند به‌راحتی اسرائیل را تنها «دولت محق دفاعی» جلوه دهند.
– موازنه وحشت (Mutual Deterrence) به‌صورت نمادین برقرار می‌شد و حتی اگر از سلاح استفاده نمی‌شد، بازدارندگی روانی و سیاسی آن می‌توانست جان هزاران کودک را از قحطی نجات دهد.

جمع‌بندی

اگر غزه سلاح اتمی داشت—even به‌صورت فرضی—رفتار سازمان ملل و ناتو با آنچه امروز می‌بینیم کاملاً متفاوت می‌بود. غزه دیگر یک محاصره‌شده بی‌دفاع نبود، بلکه یک بازیگر بازدارنده با قدرت چانه‌زنی در سطح بالا محسوب می‌شد. در چنین وضعیتی، قحطی نمی‌توانست بی‌هزینه بماند و محاصره، دیگر ابزاری ساده برای فروپاشاندن ملت نبود.

نویسنده:امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانه‌ای