امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانهای
گسترش ناتو به شرق؛ از وعدههای غرب تا بحران اوکراین
گسترش ناتو به شرق؛ از وعدههای غرب تا بحران اوکراین مقدمه: وعدههایی که داده نشد؟ با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، بسیاری در روسیه انتظار داشتند که دوران جدیدی از همکاری با غرب آغاز شود. یکی از حساسترین مباحث، ادعای شفاهی برخی مقامات آمریکایی به گورباچف درباره عدم گسترش ناتو به شرق بود. اگرچه این وعده
کرونا :
امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانهای
گسترش ناتو به شرق؛ از وعدههای غرب تا بحران اوکراین
مقدمه: وعدههایی که داده نشد؟
با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، بسیاری در روسیه انتظار داشتند که دوران جدیدی از همکاری با غرب آغاز شود. یکی از حساسترین مباحث، ادعای شفاهی برخی مقامات آمریکایی به گورباچف درباره عدم گسترش ناتو به شرق بود. اگرچه این وعده هیچگاه در معاهدات رسمی نیامد، اما روسیه آن را اصل نانوشته روابط خود با غرب تلقی میکرد. گسترش ناتو به شرق، از همان ابتدا بذر بیاعتمادی را در روابط مسکو و غرب کاشت.
موجهای گسترش ناتو
نخستین موج گسترش ناتو در سال ۱۹۹۹ با پیوستن لهستان، مجارستان و جمهوری چک آغاز شد. موج دوم در سال ۲۰۰۴ شامل کشورهای بالتیک (استونی، لتونی، لیتوانی) و چند کشور بالکان شد. این روند با پیوستن مونتهنگرو و مقدونیه ادامه یافت. ناتو بهتدریج به مرزهای روسیه نزدیک شد؛ امری که کرملین آن را تهدید مستقیم به امنیت ملی خود میدانست. بسیاری از ناظران معتقدند که این روند، بدون درنظر گرفتن حساسیتهای تاریخی و ژئوپلیتیکی روسیه، زمینهساز تنشهای بعدی شد.
بحران اوکراین: خط قرمز کرملین
در سال ۲۰۱۴، با وقوع انقلاب میدان و سقوط دولت طرفدار روسیه، غربیگرایان در اوکراین قدرت را بهدست گرفتند. روسیه با الحاق کریمه و حمایت از شورشیان در دونباس، بهسرعت واکنش نشان داد. یکی از اصلیترین بهانههای مسکو، تلاش کییف برای پیوستن به ناتو بود. برای روسیه، اوکراین نه فقط یک کشور همسایه، بلکه عمق استراتژیک تاریخی محسوب میشود. ناتو و غرب از دموکراسی دفاع میکردند، اما روسیه این تحولات را حاصل مداخله مستقیم ناتو در حیات خلوت خود میدید.
جنگ ۲۰۲۲؛ شکست دیپلماسی یا تحریک ساختاری؟
حمله نظامی روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، به گفته برخی تحلیلگران، واکنشی به روند انباشتهشده گسترش ناتو بود. با این حال، این حمله نهتنها محکوم جهانی را بهدنبال داشت، بلکه موجب شد که ناتو نقش پررنگتری ایفا کند: ارسال سلاحهای سنگین، ارائه اطلاعات میدانی، آموزش نیروهای اوکراینی و فشار دیپلماتیک بر روسیه. اگرچه ناتو مستقیماً وارد جنگ نشد، اما در عمل در جبهه مقابل کرملین ایستاد.
اختلافات داخلی در ناتو بر سر اوکراین
با ادامه جنگ، شکافهایی درون ناتو آشکار شد. آمریکا و بریتانیا طرفدار حمایت همهجانبه از اوکراین بودند، درحالیکه آلمان، فرانسه، و مجارستان نگرانیهایی درباره طولانیشدن جنگ، بحران انرژی و تهدیدهای امنیتی متقابل داشتند. برخی کشورها مانند ترکیه نیز نقش دوگانهای ایفا کردند. این اختلافات، هم بر بودجه نظامی و هم بر چشمانداز عضویت اوکراین در ناتو تأثیر گذاشت.
نتیجهگیری
گسترش ناتو به شرق که در ابتدا بهعنوان پروژهای برای گسترش صلح و دموکراسی معرفی میشد، در عمل به یکی از عوامل اصلی در تشدید شکاف شرق و غرب تبدیل شد. بحران اوکراین، نهفقط یک منازعه نظامی، بلکه نقطه اوج دههها رقابت ژئوپلیتیکی است. ناتو اکنون در معرض پرسشی بنیادین قرار دارد: آیا مسیر گذشته را ادامه خواهد داد یا راهی برای همزیستی امنیتی با رقبای جهانی خواهد یافت؟
نویسنده:امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانهای
برچسب ها :آمریکا و اوکراین ، امین کائیدی شادگان ، گسترش ، گسترش ناتو به شرق؛ از وعدههای غرب تا بحران اوکراین ، ناتو
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0