سقوط‌های پیاپی دولت در فرانسه؛ از بحران داخلی تا پیامدهای فراآتلانتیک

ادامه تحلیل های سریالی احتمال کودتا و فروپاشی فرانسه در پایگاه خبری کرونا نیوز:

سقوط‌های پیاپی دولت در فرانسه؛ از بحران داخلی تا پیامدهای فراآتلانتیک

فرانسه، یکی از ستون‌های اصلی اتحادیه اروپا و ناتو، این روزها شاهد سومین سقوط دولت در کمتر از یک سال است؛ بحرانی که نه‌تنها نشانه آشفتگی سیاسی داخلی است، بلکه پیامدهایی جدی برای معادلات امنیتی و ژئوپلیتیک غرب خواهد داشت. سقوط دولت فرانسوا بایرو پس از رأی عدم اعتماد قاطع پارلمان، زنگ خطر را نه‌تنها در پاریس بلکه در بروکسل و واشنگتن به صدا درآورده است.

بحران‌های درونی فرانسه

۱. ساختار شکننده جمهوری پنجم

نظام نیمه‌ریاستی فرانسه در سال‌های اخیر بار دیگر ضعف خود را نشان داده است: رئیس‌جمهور اختیارات گسترده دارد، اما نخست‌وزیر برای بقا نیازمند حمایت پارلمان است. در شرایطی که هیچ حزب یا بلوکی اکثریت قاطع ندارد، هر نخست‌وزیر به‌سرعت قربانی رقابت‌های جناحی می‌شود.

۲. اقتصاد بدهی‌محور و بن‌بست ریاضت

بدهی عمومی فرانسه به حدود ۱۱۴٪ تولید ناخالص داخلی رسیده و هزینه‌های استقراض روزبه‌روز بیشتر می‌شود. نخست‌وزیران اخیر تلاش کردند با برنامه‌های ریاضتی اعتماد بازارها را جلب کنند، اما در برابر خشم افکار عمومی و مقاومت احزاب شکست خوردند. تضاد بین مطالبات داخلی و فشارهای خارجی، دولت را در بن‌بستی خطرناک قرار داده است.

۳. جامعه خسته و اعتراض‌محور

از اعتراضات «جلیقه‌زردها» تا شورش‌های اخیر کارگری، جامعه فرانسه در فضای اعتراضی مزمن قرار دارد. هر نخست‌وزیر جدید به‌جای آنکه فرصت آشتی با مردم بیابد، با موج بی‌اعتمادی و خیابان‌های ملتهب روبه‌رو می‌شود.

فراتر از پاریس؛ پیامدهای ژئوپلیتیک

۱. ضربه به انسجام ناتو

فرانسه دومین ارتش قدرتمند ناتو در اروپا پس از بریتانیاست و حضورش در آفریقا، مدیترانه و شرق اروپا برای این پیمان حیاتی است. سقوط‌های مکرر دولت باعث شده که پاریس نتواند سیاست خارجی منسجم و پایدار ارائه کند.

• در موضوع جنگ اوکراین، فرانسه موضعی ناپایدار دارد و همین به تردید درون ناتو دامن می‌زند.
• ناتوانی در تصویب بودجه‌های دفاعی، توان فرانسه برای ایفای نقش «ستون اروپایی ناتو» را کاهش داده است.
• کشورهای شرقی ناتو (لهستان، کشورهای بالتیک) اکنون بیش از گذشته به واشنگتن متکی‌اند، زیرا از بی‌ثباتی پاریس بیم دارند.

۲. فرصت‌طلبی آمریکا

در حالی که اروپا از سقوط دولت‌های پیاپی فرانسه نگران است، آمریکا این بحران را به‌عنوان فرصتی برای افزایش نفوذ مستقیم خود در ناتو می‌بیند.

• واشنگتن با فشارهای مالی و امنیتی، پاریس را وادار می‌کند بیشتر تابع خط‌مشی‌های آمریکا باشد.
• سیاستمداران فرانسوی که به دنبال حمایت اقتصادی و امنیتی هستند، ناگزیر در دام وابستگی بیشتر به آمریکا می‌افتند.
• این مداخله آشکار و پنهان آمریکا به‌ویژه از طریق ابزارهای مالی (صندوق‌های سرمایه‌گذاری و بانک‌های بین‌المللی) و فشارهای دیپلماتیک، استقلال راهبردی فرانسه و پروژه «اروپای مستقل دفاعی» را تضعیف می‌کند.

۳. رقابت داخلی اروپا

سقوط پیاپی دولت‌ها در پاریس باعث شده نقش برلین در اتحادیه اروپا پررنگ‌تر شود. آلمان با ثبات نسبی سیاسی و اقتصادی، در حال پر کردن خلأ رهبری اروپاست. این تغییر توازن قدرت می‌تواند پروژه «اتحاد دفاعی اروپایی» را عملاً به حاشیه ببرد و ناتو را به ابزاری حتی آمریکایی‌تر بدل کند.

جمع‌بندی: فرانسه در گرداب بی‌ثباتی

بحران سیاسی فرانسه دیگر مسئله‌ای صرفاً داخلی نیست. این کشور به دلیل جایگاه ویژه‌اش در اتحادیه اروپا و ناتو، نقشی کلیدی در تعیین آینده ژئوپلیتیک غرب دارد. تکرار سقوط دولت‌ها نشان می‌دهد که پاریس در حال ازدست‌دادن ظرفیت رهبری در اروپا است؛ وضعیتی که نه‌تنها به سود برلین تمام می‌شود، بلکه زمینه را برای دخالت بیشتر آمریکا در قلب اروپا فراهم می‌سازد.

اگر این روند ادامه یابد، فرانسه ممکن است از «ستون دوم اروپا» به «حاشیه‌ای ناپایدار در ساختار غرب» تبدیل شود؛ و این تغییری است که می‌تواند در معادلات جهانی، از مدیترانه تا شرق اروپا و حتی آفریقا، بازتابی گسترده داشته باشد.

نویسنده:امین کائیدی شادگان- پژوهشگر و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک و رسانه‌ای